Bốn hiểu lầm thường gặp về lác mắt ở trẻ sơ sinh

Hiểu lầm lác mắt ở trẻ sơ sinh luôn bình thường hoặc không ảnh hưởng thị lực có thể khiến cha mẹ bỏ qua thời điểm phát hiện và điều trị sớm.

Trong những tháng đầu đời, khả năng phối hợp hai mắt của trẻ chưa hoàn thiện nên mắt có thể đôi lúc không cùng hướng. Một số đặc điểm trên khuôn mặt cũng khiến mắt trẻ trông như bị lác (lé) dù thực tế hai mắt vẫn thẳng hàng. Phân biệt các tình trạng này giúp cha mẹ nhận biết khi nào trẻ cần được khám mắt.

Mắt trẻ nhìn lệch là chắc chắn bị lác

Hệ thống vận nhãn của trẻ sơ sinh chưa hoàn thiện nên đôi khi hai mắt có thể không cùng hướng. Theo Học viện Nhi khoa Mỹ (AAP), trẻ dưới khoảng 4 tháng có thể đôi lúc bị lệch hai mắt. Tuy nhiên, nếu một hoặc hai mắt thường xuyên lệch vào trong hoặc ra ngoài sau thời điểm này, trẻ cần được đánh giá.

Trẻ thỉnh thoảng nhìn lệch không đồng nghĩa mắc lác. Cha mẹ nên chú ý tần suất và thời điểm xuất hiện. Nếu một mắt liên tục lệch, tình trạng ngày càng rõ hoặc vẫn thường xuyên xảy ra khi trẻ lớn hơn, phụ huynh nên đưa trẻ đi khám mắt.

Mắt lác thật là hai mắt không thẳng hàng

Một số trẻ có giả lé (pseudostrabismus), tức hai mắt thực tế thẳng hàng nhưng nhìn bên ngoài giống như bị lé. Tình trạng này thường gặp ở trẻ sơ sinh, đặc biệt khi sống mũi còn thấp, rộng hoặc có nếp da ở khóe mắt gần mũi. Những đặc điểm này có thể che một phần lòng trắng của mắt, tạo cảm giác hai mắt hướng vào trong.

Theo Hiệp hội Nhãn khoa Nhi Mỹ, giả lé thường trở nên ít rõ hơn khi khuôn mặt trẻ phát triển. Tình trạng này không cần điều trị nếu bác sĩ xác định hai mắt thực sự thẳng hàng. Tuy nhiên, cha mẹ khó phân biệt chắc chắn giả lé với lé thật chỉ bằng cách quan sát tại nhà.

Lác mắt không ảnh hưởng đến thị lực

Trẻ lác mắt thật sự có thể ảnh hưởng quá trình phát triển thị lực nếu không được phát hiện và điều trị phù hợp. Khi hai mắt không cùng hướng, não có thể dần bỏ qua hình ảnh từ mắt bị lệch để tránh nhìn hai hình ảnh. Theo Hiệp hội Nhãn khoa Mỹ, điều này có thể dẫn đến nhược thị, khiến thị lực của một mắt phát triển kém hơn mắt còn lại.

Nguy cơ phụ thuộc vào loại lé, mức độ lệch và thời gian kéo dài. Vì vậy, không nên mặc định lé ở trẻ nhỏ chỉ là vấn đề về hình thức. Phát hiện và điều trị sớm có thể giúp bảo vệ quá trình phát triển thị lực.

Trẻ càng lớn, lác sẽ tự hết

Hiểu lầm này thường xuất phát từ việc giả lé có thể giảm dần khi trẻ lớn lên. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa mọi trường hợp lé thật đều tự khỏi.

Cha mẹ nên đưa trẻ đi khám nếu một mắt liên tục lệch, hai mắt thường xuyên không cùng hướng, tình trạng lé xuất hiện rõ sau khoảng 4 tháng tuổi hoặc trẻ có dấu hiệu bất thường về khả năng nhìn. Trẻ cũng cần được đánh giá nếu không nhìn theo vật chuyển động phù hợp với độ tuổi hoặc khó duy trì giao tiếp bằng mắt.

Khám mắt sớm giúp bác sĩ xác định nguyên nhân đồng thời kiểm tra khả năng nhìn và sự phát triển thị lực. Với trẻ bị lác, phương pháp điều trị phụ thuộc nguyên nhân, mức độ và tình trạng thị lực, có thể gồm đeo kính, che mắt khi có nhược thị, dùng thuốc hoặc phẫu thuật trong một số trường hợp.