Thanh HóaVới 20 triệu đồng và 15 m3 đá cuội tự nhặt dưới suối, chị Lê Thị Thủy và anh Lê Viết Quý mất bốn tháng dựng xong ngôi nhà 32 m2 ở vùng đệm Vườn quốc gia Bến En.
Ngôi nhà của cặp vợ chồng trẻ nằm giữa thôn Thanh Tân, xã Hóa Quỳ với khoảng sân rộng 16 m2 dẫn lối vào gian nhà chính 20 m2 và căn bếp 12 m2. Dọc lối đi, chủ nhân trồng thêm các loại rau và hoa.
Đây là kết quả sau 5 năm “bỏ phố về quê” của Thủy (24 tuổi). Từng làm công nhân tại Hà Nội, cô gái dân tộc Thổ trở về nhà khi dịch Covid-19 bùng phát năm 2021. Nhờ thu nhập từ bán đặc sản địa phương qua mạng, cô mua được mảnh đất 400 m2. Đầu năm 2026, vợ chồng Thủy quyết định ra ở riêng và hiện thực hóa ngôi nhà đá cuội.
Thủy cho biết ý tưởng xuất phát từ việc xem các không gian kiến trúc ở Hà Giang và tận dụng nguồn đá cuội từ những con suối quanh nhà.
Những ngày đầu tháng 6 nắng nóng cao điểm, vợ chồng Thủy cùng sự hỗ trợ của vài người thân phơi mình dưới những dòng suối nhặt đá sỏi, bê vác lên xe. “Nhiều hôm 2-3h chiều, cầm viên đá lên tay rát bỏng. Chúng tôi làm suốt 20 ngày mới gom đủ số đá cần thiết để bắt tay vào làm nhà”, Thủy kể.
Thấy xe chở sỏi về làng, nhiều bà con chê đôi vợ chồng “gàn dở” vì tự rước vất vả trong khi nhà lắp ghép đang thịnh hành. Xưa nay, đồng bào Thổ, Thái, Mường trong vùng chỉ quen dựng nhà gỗ hoặc xây gạch. Bỏ qua lời bàn lùi, Thủy tự phác thảo mọi công đoạn trong đầu.
Ngôi nhà không dùng cột hay móng bê tông cốt thép. Họ đào rãnh, chọn những viên đá to làm móng chịu lực dưới lòng đất, sau đó dùng xi măng kết dính các viên đá tiếp theo để tạo thành khung sườn, đỡ hệ kèo mái ngói bên trên.
Đá cuội vốn tròn, bề mặt gồ ghề khiến việc tạo điểm tựa trở thành bài toán khó. Ban đầu, cặp vợ chồng cứ trát vữa rồi xếp đá lên, nhưng hễ nắn được hai hàng là bức tường lại trượt đổ. Sau nhiều lần dỡ ra đắp lại, họ rút ra nguyên lý phải xoay mặt phẳng ra ngoài, giấu phần gồ ghề vào trong. Cách đặt này giúp các viên đá tựa vào nhau, tạo chỗ đỡ cho hàng tiếp theo.
Sau khi hoàn thiện nhà chính, họ xây thêm gian bếp với hai bếp lò đun củi: một chiếc bằng gang đúc và một chiếc đắp trong tường đá, nối thẳng lên hệ thống ống khói. Quá trình làm ống khói gặp khó khăn do đá trơn trượt. Sau ba lần sập đổ, họ đổi phương án đắp từng phần nhỏ, chờ vữa đông kết mới xây lớp tiếp theo.
Khu vực tắm và vệ sinh được xây tách biệt để giữ cảnh quan tổng thể. Khoảng sân trước nhà không đổ bê tông mà trát vữa mỏng, rải sỏi lấp kín rồi dùng đầm gỗ nện chặt. Bức tường sỏi bao quanh khuôn viên cũng được hoàn thiện vào giữa tháng 10.
Sau bốn tháng thi công, công trình hoàn thành. Anh Quý cho biết, nếu không tính công thợ tự làm và lượng đá nhặt dưới suối, tổng chi phí mua vật liệu như xi măng, cát, thép chỉ khoảng 20 triệu đồng. Dù diện tích nhỏ, gian nhà chính bố trí đủ giường ngủ và tủ lạnh. Bức tường đá dày giúp không gian bên trong duy trì nhiệt độ mát mẻ vào thời điểm 14-15h khi trời nắng gắt.
Vợ chồng Thủy dự định sử dụng ngôi nhà làm điểm khởi đầu cho hoạt động du lịch trải nghiệm. Nằm gần Vườn quốc gia Bến En và rừng Bù Mùn, họ lên kế hoạch tổ chức các tour đi thuyền, lội suối, tắm thác và hái lượm nhằm giới thiệu cảnh quan thiên nhiên và sinh hoạt của người dân tộc Thổ tại địa phương.
Hãy là người đầu tiên chia sẻ góc nhìn về bài viết này.