Đại biểu Quốc hội: Cần rà soát hệ số điều chỉnh giá đất hàng năm

Đại biểu Lê Văn Thế đề nghị rà soát hệ số điều chỉnh giá đất (hệ số K) ít nhất mỗi năm một lần dựa trên biến động giá, thực tế từng địa phương.

Sáng 29/10, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi). Các đại biểu nhiều góp ý nhiều về cơ chế tài chính đất đai, giá đất.

Tại dự thảo, Chính phủ đề xuất bảng giá đất, hệ số điều chỉnh giá đất (K) do HĐND cấp tỉnh quyết định 3 năm một lần, thay vì sửa, bổ sung hàng năm như hiện hành. Ngoài ra, bảng giá đất, hệ số K có thể được xem xét sửa đổi, bổ sung khi có thay đổi về hạ tầng, quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, địa giới đơn vị hành chính…

Phó trưởng đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Ninh Bình Lê Văn Thế góp ý nên điều chỉnh hệ số K hàng năm, thay vì định kỳ 3 năm một lần như tại dự thảo. Theo ông, bảng giá đất xác lập mặt bằng chung theo loại, vị trí, khu vực, trong khi hệ số K cần phản ánh yếu tố khác biệt thực tế chưa được thể hiện đầy đủ.

Ông dẫn giải trình của cơ quan soạn thảo nêu trong báo cáo, rằng “không nên bắt buộc ban hành hệ số K mới hàng năm, vì có thể gây biến động nghĩa vụ tài chính của người dân và doanh nghiệp”. Tuy nhiên, ông Thế cho rằng cần phân biệt rõ việc cho phép điều chỉnh khi có thay đổi với trách nhiệm chủ động rà soát để kịp thời phát hiện những thay đổi đó.

“Rà soát hàng năm không đồng nghĩa với điều chỉnh, càng không phải bắt buộc ban hành hệ số mới. Nếu điều kiện thực tế không thay đổi đáng kể, hệ số đang áp dụng vẫn phù hợp, có thể tiếp tục giữ nguyên”, ông nêu.

Từ thực tế tại Ninh Bình, đại biểu dẫn chứng trường hợp trên các tuyến đường, khu vực mới hình thành chưa được quy định giá trong bảng giá đất. Nếu không có cơ chế bổ sung kịp thời, việc xác định nghĩa vụ tài chính, tiền bồi thường về đất gặp khó khăn, ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện dự án và quyền lợi của người dân.

Do đó, ông Thế đề nghị sửa dự thảo theo hướng bảng giá đất được quyết định kỳ 3 năm một lần, còn hệ số điều chỉnh giá đất (hệ số K) cần rà soát hàng năm trên cơ sở biến động giá đất và điều kiện thực tế từng địa phương.

Trong khi đó, ông Hoàng Quốc Khánh, Phó trưởng đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Lai Châu băn khoăn về thẩm quyền cơ quan quyết điều chỉnh hệ số K.

Theo ông, thực tế giá đất chịu tác động của rất nhiều yếu tố, nhất là khi có thay đổi về quy hoạch, hạ tầng giao thông, điều kiện phát triển kinh tế – xã hội. Bởi vậy, ông cho rằng nếu mọi trường hợp điều chỉnh hệ số K đều phải trình HĐND tỉnh quyết định có thể thiếu linh hoạt, chưa kịp thời với biến động thực tế.

Hệ số K là tỷ lệ tăng, giảm giá của các loại đất khi có sự khác nhau về khu vực, vị trí, điều kiện hạ tầng, quy hoạch và yếu tố tương ứng khác đã quy định trong bảng giá đất.

Do đó, ông đề nghị nghiên cứu cơ chế giao UBND tỉnh quyết định hệ số K và điều chỉnh khi cần thiết trong phạm vi đã được HĐND địa phương quyết định.

Đại biểu Lê Hữu Trí (đoàn Khánh Hòa) nhận định việc định giá đất không thể chỉ tập trung vào tăng thu ngân sách mà xem nhẹ khả năng tiếp cận đất đai của doanh nghiệp hoặc quyền lợi chính đáng của người dân.

“Nếu xác định mức giá quá cao, chi phí tiếp cận đất đai của doanh nghiệp tăng. Nếu xác định mức giá quá thấp, người có đất bị thu hồi có nguy cơ chịu thiệt thòi”, ông nói và cho rằng vấn đề cốt lõi vẫn phải là giải quyết hài hòa ba nhóm lợi ích giữa Nhà nước, người có đất bị thu hồi và nhà đầu tư.

Ông Trí đề nghị dự thảo luật làm rõ nguyên tắc, phương pháp, quy trình xác định hệ số K áp dụng thống nhất trong cả nước. Theo ông, nhà quản lý cần tăng công khai dữ liệu, kiểm soát chất lượng thông tin đầu vào và các cơ chế giám sát độc lập nhằm hạn chế sự tùy nghi trong áp dụng giữa các địa phương.

“Việc xác định hệ số điều chỉnh giá đất tại các địa phương còn có thể tạo ra chênh lệch đáng kể, nhất là ở những khu vực giáp ranh”, ông Trí nói.

Cùng với đó, đại biểu cho rằng cần tách bạch rõ giá đất bồi thường khi Nhà nước thu hồi với mức để thực hiện nghĩa vụ tài chính và chuyển nhượng theo thỏa thuận thị trường.

Ông Nguyễn Ngọc Sơn, Ủy viên chuyên trách tại Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường đề nghị bổ sung nguyên tắc kiểm chứng, sàng lọc dữ liệu định giá đất.

Ông cũng lưu ý trách nhiệm công khai căn cứ, phương pháp và kết quả xác định bảng giá đất, hệ số K. Với trường hợp tác động lớn, ông Sơn đề xuất có cơ chế thẩm định, phản biện độc lập. Bởi theo ông, cùng một cấp chính quyền vừa quyết định giá, thu tiền, chi tiền bồi thường, nếu không có cơ chế kiểm soát độc lập có thể dẫn đến thất thu cho ngân sách, hoặc thiệt thòi cho người có đất bị thu hồi.

Dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) gồm 3 chương, 112 điều, giảm 148 điều so với luật hiện hành. Quốc hội dự kiến xem xét, biểu quyết thông qua dự luật này vào ngày 21/11.