Bộ Y tế ghi nhận hơn 170.000 ca sốt xuất huyết trong 10 tháng đầu năm, tăng 26% so với cùng kỳ song dịch lưu hành quanh năm và không còn diễn biến theo mùa như trước.
Thông tin được TS.BS Hoàng Minh Đức, Cục trưởng Cục Phòng bệnh, cho biết tại Hội nghị Sốt xuất huyết Dengue 2026 do Bộ Y tế phối hợp Trường Đại học Y Hà Nội và Takeda Việt Nam, tổ chức hôm 5/11 tại Hà Nội.
Theo ông Đức, trong 10 tháng đầu năm, cả nước ghi nhận 170.684 ca sốt xuất huyết và 21 trường hợp tử vong. Miền Nam chiếm 66% tổng số ca bệnh. Năm 2025, Việt Nam ghi nhận 184.903 ca, thuộc nhóm quốc gia có số mắc cao nhất khu vực châu Á – Thái Bình Dương.
“Đáng lo ngại, dịch bệnh đang có những thay đổi khác biệt so với quy luật trước đây”, ông Đức nói. Nếu trước kia sốt xuất huyết thường tăng vào mùa mưa, đạt đỉnh rồi giảm vào cuối năm, hiện bệnh lưu hành quanh năm tại tất cả tỉnh thành, không còn giới hạn ở những khu vực thường xuyên có dịch. Nhiều địa phương trước đây ít ghi nhận ca mắc, như Tuyên Quang, Sơn La, cũng đã xuất hiện dịch.
GS.TS Nguyễn Văn Kính, Chủ tịch Hội Truyền nhiễm Việt Nam, cũng cho rằng quy luật bùng phát dịch giữa các năm cũng đang thay đổi. Trước đây, các đợt dịch lớn thường cách nhau khoảng 5 năm, nay rút ngắn còn 3-4 năm. Đặc biệt, sau đợt bùng phát năm 2022, số ca mắc không giảm mà tiếp tục duy trì ở mức cao.
Theo chuyên gia, sự phá vỡ quy luật mùa vụ và chu kỳ dịch bệnh không phải hiện tượng đơn lẻ mà là kết quả của nhiều yếu tố tác động đồng thời. Thời tiết nóng ẩm xen kẽ những đợt mưa kéo dài tạo điều kiện cho muỗi vằn sinh sản quanh năm. Biến đổi khí hậu và đô thị hóa nhanh làm thay đổi môi trường sống, mở rộng phạm vi phân bố của muỗi truyền bệnh.
Bên cạnh đó, cả 4 type virus Dengue (DENV-1, DENV-2, DENV-3 và DENV-4) đều đang lưu hành tại Việt Nam. Type virus chiếm ưu thế có thể thay đổi theo thời gian và từng địa phương, khiến nguy cơ dịch bệnh khó dự báo. Tình trạng muỗi kháng hóa chất cũng làm gia tăng thách thức trong kiểm soát véc-tơ truyền bệnh.
Những biến động này khiến việc dự báo thời điểm, địa bàn và quy mô bùng phát dịch không còn đơn giản như trước. Ngành y tế không thể chỉ tập trung chống dịch trong mùa cao điểm mà phải duy trì giám sát và phòng bệnh liên tục, kể cả tại những khu vực từng được xem là ít nguy cơ.
Tại hội nghị, TS.BS Rosana Richtmann, Giám đốc Ủy ban Kiểm soát Nhiễm khuẩn, Bệnh viện Phụ sản Santa Joana (Brazil), chia sẻ kinh nghiệm triển khai tiêm chủng phòng sốt xuất huyết tại nước này từ năm 2024. Chương trình được mở rộng từ 521 lên 2.752 địa phương, với khoảng 24 triệu liều vaccine được phân phối.
Dữ liệu thực tế tại São Paulo giai đoạn 2024-2025 cho thấy người tiêm đủ hai liều vaccine có nguy cơ mắc sốt xuất huyết có triệu chứng giảm 73%, nguy cơ nhập viện giảm 87%. Hiệu quả bảo vệ vẫn được ghi nhận ngay cả khi type virus DENV-3 tái xuất hiện.
GS Kính cho rằng trong bối cảnh chưa có thuốc điều trị đặc hiệu sốt xuất huyết, cần chuyển từ tư duy ứng phó khi dịch bùng phát sang chủ động phòng ngừa liên tục. Các giải pháp phải được triển khai đồng bộ, gồm tiêm vaccine theo quy định hiện hành, giám sát dịch tễ, phát hiện sớm ca bệnh, kiểm soát muỗi truyền bệnh, diệt bọ gậy và lăng quăng, đồng thời tăng cường các biện pháp tránh muỗi đốt.
“Không phụ thuộc vào một biện pháp đơn lẻ mà phải phối hợp nhiều giải pháp dự phòng”, ông Kính nhấn mạnh.
Các chuyên gia nhận định khi sốt xuất huyết không còn tuân theo mùa vụ và chu kỳ quen thuộc, việc phòng chống dịch cần được tổ chức theo hướng chủ động quanh năm. Năng lực giám sát, cảnh báo sớm và kiểm soát véc-tơ tại từng địa phương sẽ đóng vai trò quyết định trong hạn chế nguy cơ dịch lan rộng.
Hãy là người đầu tiên chia sẻ góc nhìn về bài viết này.