Sức khỏe khu vực tư nhân chưa cải thiện rõ, cần thêm hỗ trợ về vốn, chuỗi cung ứng, năng lực chuyển đổi xanh – số, theo chuyên gia.
Tại diễn đàn “Tái cấu trúc doanh nghiệp trong bối cảnh mới” do Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), tổ chức chiều 22/10, TS Đỗ Thiên Anh Tuấn, Chuyên gia kinh tế Trường Chính sách Công và Quản lý Fulbright, nhận định cộng đồng doanh nghiệp tư nhân còn đối diện một số khó khăn.
Theo ông, Nghị quyết 68 tạo động lực phát triển cho khu vực này nhưng tỷ trọng trong tổng đầu tư xã hội chưa cải thiện rõ. Đầu năm đến nay, tốc độ lập doanh nghiệp mới chậm lại, trong khi số rút lui tăng.
Chín tháng đầu năm, cả nước có 149.700 doanh nghiệp đăng ký thành lập mới, tăng 3,2% so với cùng kỳ, trong khi 9 tháng 2025 tăng 18,9%. Tổng cộng có 223.900 doanh nghiệp gia nhập và tái gia nhập, giảm 3,2%, theo Cục Thống kê.
“Thu ngân sách từ thuế thu nhập doanh nghiệp tư nhân 9 tháng cũng giảm, phản ánh hiệu suất kinh doanh sa sút.”, ông Tuấn chỉ ra thêm.
Chuyên gia Fulbright đánh giá tư nhân đang mắc kẹt trong “nền kinh tế hai tốc độ”, nơi FDI vẫn đang tăng trưởng tốt và xuất siêu, còn doanh nghiệp nội địa gặp khó, liên tục nhập siêu và chưa kết nối sâu vào chuỗi giá trị.
Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa TP HCM Phạm Văn Triêm cho biết SME vẫn còn hạn chế trong tiếp cận vốn, đất đai và chuỗi cung ứng. Theo ông, dù Ngân hàng Nhà nước đã yêu cầu giảm lãi suất 1,5- 2%, Chính phủ bố trí gói tín dụng hỗ trợ 128.000 tỷ đồng, thực tế SME chưa dễ vay.
“Chính quyền thành phố và Ngân hàng Nhà nước cần tháo gỡ triệt để khó khăn về nguồn vốn và mặt bằng sản xuất. Việc tiếp cận nguồn vốn của doanh nghiệp nhỏ và vừa còn nhiều trở ngại”, ông cho biết.
Bên cạnh đó, các chuyên gia đánh giá cộng đồng doanh nghiệp vẫn đang gặp sức ép từ bối cảnh vĩ mô. Trong nước, cấp cơ sở vài nơi chưa theo kịp các thay đổi nhanh chóng trong bộ máy vận hành, khiến doanh nghiệp bị ảnh hưởng. Bên ngoài, xung đột địa chính trị, làn sóng bảo hộ thuế quan, rủi ro lạm phát, thu hẹp tiêu dùng vẫn rình rập triển vọng thương mại.
Nhận định chung, ông Trần Ngọc Liêm, Giám đốc VCCI TP HCM, nói 9 tháng qua, các doanh nghiệp đang tăng tốc đầu tư, hòa nhịp tăng trưởng mạnh mẽ của nền kinh tế. Song, vẫn có những đơn vị không đủ sức tồn tại.
Đặt trong mục tiêu GDP mỗi năm từ 10% giai đoạn 2026-2030, ông cho rằng bài toán không còn là làm sao có thêm doanh nghiệp mới mà cách nào để doanh nghiệp đang hoạt động trụ qua được chu kỳ, đóng góp cho mục tiêu tăng trưởng.
Theo ông Đỗ Thiên Anh Tuấn, nền kinh tế vẫn mở ra nhiều cơ hội. Làn sóng đầu tư công vào hạ tầng giao thông tạo nền tảng kết nối. Tiến trình cải cách thể chế và cải thiện môi trường kinh doanh được thúc đẩy. Việt Nam duy trì vị thế thu hút dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI).
Để nắm bắt, ông khuyến nghị doanh nghiệp nâng cao năng lực quản trị, tối ưu hóa chi phí vận hành, củng cố sức khỏe tài chính qua cơ cấu lại nợ và danh mục tài sản. Đồng thời, đẩy mạnh chuyển đổi số – xanh; đa dạng hóa thị trường tiêu thụ, tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu và xem nhân lực là tài sản chiến lược.
Ông Phạm Văn Triêm đề xuất UBND TP HCM nghiên cứu triển khai chương trình kết nối cung ứng theo từng phân ngành trọng điểm, đặt ra chỉ tiêu đánh giá cụ thể. Với tiếp cận vốn, cần nâng cao hiệu quả hoạt động quỹ bảo lãnh tín dụng.
Phó giám đốc Ngân hàng Nhà nước Khu vực 2 Nguyễn Đức Lệnh cho biết tín dụng cho SME tại TP HCM chuyển biến tích cực 9 tháng đầu năm, dư nợ cho vay khoảng 1,27 triệu tỷ đồng, chiếm 22% tổng dư nợ trên địa bàn, tăng 10%.
Theo ông, ngành ngân hàng đã triển khai cho vay bằng phương thức điện tử, thế chấp bằng dòng tiền và thẩm định dựa trên các phương án sản xuất kinh doanh. Để tiếp cận hiệu quả, ông khuyến nghị SME chủ động thay đổi tư duy quản trị.
“Doanh nghiệp phải thực hiện minh bạch hóa thông tin tài chính, nâng cao chất lượng công tác kế toán, kiểm toán và sẵn sàng kết nối, chia sẻ dữ liệu hoạt động với các tổ chức tín dụng”, ông nói.
Việt Nam đặt mục tiêu có 2 triệu doanh nghiệp tư nhân hoạt động vào 2030, tăng 10-12% mỗi năm, đóng góp 55-58% GDP và giải quyết 84-85% tổng số lao động. TS Nguyễn Đức Hiển, Phó trưởng Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương cho biết năm 2027 là điểm rơi chính sách quan trọng khi hàng loạt quyết sách chiến lược về thể chế bắt đầu phát huy hiệu lực thực tiễn, tạo thêm điều kiện triển khai.
Trong đó, Luật Đất đai, Nhà ở, Kinh doanh bất động sản được kỳ vọng giải tỏa vướng mắc pháp lý kéo dài. Ngày 17/10, Chính phủ trình Quốc hội dự án Luật Phát triển doanh nghiệp nhằm thể chế hóa chủ trương hỗ trợ kinh tế tư nhân.
Để thích ứng giai đoạn mới, doanh nghiệp cần tái cấu trúc quản trị và tài chính, minh bạch hóa hoạt động, củng cố dòng tiền, kiểm soát rủi ro và nâng cao năng lực chống chịu trước các biến động vĩ mô, theo TS Nguyễn Đức Hiển.
Doanh nghiệp cũng cần chuyển đổi mô hình tăng trưởng, từ dựa trên giá rẻ sang cạnh tranh bằng chất lượng, công nghệ, đổi mới sáng tạo và giá trị thương hiệu. Ngoài ra, các tập đoàn lớn và doanh nghiệp nhà nước cần phân định rõ vai trò, tránh tình trạng chèn lấn phân khúc hoạt động của doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Hãy là người đầu tiên chia sẻ góc nhìn về bài viết này.