Gánh nặng điều trị bệnh tay chân miệng

Chi phí điều trị một ca tay chân miệng nặng có thể gần 50 triệu đồng, gấp 5 lần ca nhẹ, chưa bao gồm khoản chăm sóc nếu trẻ gặp di chứng.

TS.BS Phan Hữu Phúc, Phó giám đốc Bệnh viện Nhi Trung ương, Tổng thư ký Hội Nhi khoa Việt Nam, chia sẻ về gánh nặng bệnh tay chân miệng tại hội thảo khoa học về phòng ngừa tay chân miệng do EV71, tối 22/9 ở Hà Nội.

Mỗi ca tay chân miệng chi phí điều trị trung bình hơn 10,4 triệu đồng. Bệnh nhẹ, chi phí điều trị hơn 6,3 triệu đồng. Trong đó khoảng 70% là viện phí, thuốc, xét nghiệm và các khoản điều trị, gồm bảo hiểm y tế chi trả và gia đình tự thanh toán. 30% còn lại là chi phí đi lại, ăn ở và chỗ lưu trú của người thân trong thời gian chăm sóc trẻ, thu nhập hoặc ngày công người thân bị mất do phải nghỉ làm chăm trẻ.

Khảo sát mức sống dân cư 2025 của Bộ Tài chính, thu nhập bình quân của người dân Việt Nam hiện đạt 6 triệu đồng mỗi tháng ở nông thôn và 7,4 triệu đồng ở thành thị. “Như vậy, chi phí điều trị bệnh tay chân miệng cao hơn so với thu nhập bình quân hàng tháng của người dân”, TS Phúc nhận xét.

Bác sĩ Phúc dẫn Chỉ số năm sống khỏe – còn gọi là DALY, được tính trên quy mô cộng đồng dựa trên số năm mất đi do tử vong sớm và thời gian sống trong tình trạng sức khỏe suy giảm vì bệnh hoặc di chứng. Theo đó, chỉ số DALY năm 2018 ước tính cộng đồng người Việt Nam mất khoảng 7.248 năm sống khỏe mỗi năm do EV71 – chủng virus phổ biến gây bệnh tay chân miệng. Con số này cho thấy tác động của bệnh không dừng ở giai đoạn điều trị cấp tính, theo TS Phúc.

Tay chân miệng là bệnh truyền nhiễm do nhóm virus đường ruột Enterovirus gây ra, lây chủ yếu qua đường tiêu hóa và tiếp xúc với nước bọt, dịch tiết, phân hoặc đồ dùng nhiễm virus. Bệnh thường gặp ở người dưới 6 tuổi, có khả năng lây lan nhanh tại nhà trẻ, trường mầm non và cộng đồng. Tay chân miệng có thể tái nhiễm nhiều lần bởi các chủng virus khác nhau và phân nhóm trong cùng chủng virus Enterovirus (EV71).

Bệnh được ghi nhận lần đầu tại Việt Nam khoảng năm 2003, gây dịch lớn vào năm 2012 với hàng trăm ngàn ca mắc, hơn 100 ca tử vong. Theo PGS.TS Trần Đắc Phu, nguyên Cục trưởng Y tế Dự phòng, Bộ Y tế, Việt Nam ghi nhận gần 100.000 ca mắc mỗi năm, dù các biện pháp vệ sinh, khử khuẩn và phòng dịch tại trường học được triển khai thường xuyên.

Trẻ mắc bệnh có triệu chứng nhẹ như sốt, đau họng, loét miệng và nổi ban ở tay, chân, khỏi sau 7-10 ngày. Một số trường hợp có thể diễn biến nhanh, gây biến chứng thần kinh, tim mạch, hô hấp và tử vong. Trẻ bệnh nặng có thể chịu di chứng kéo dài nhiều năm như khó nuốt, liệt hô hấp, phụ thuộc máy thở hoặc chậm phát triển thần kinh.

Trước gánh nặng nói trên, vaccine phòng EV71 được Bộ Y tế phê duyệt từ tháng 3, bổ sung một biện pháp phòng bệnh chủ động. Theo BS.CKI Bạch Thị Chính, Giám đốc Y khoa Hệ thống Trung tâm tiêm chủng VNVC, vaccine do hãng dược phẩm Substipharm Biologics (Thụy Sĩ) phân phối, chỉ định tiêm cho trẻ từ 2 tháng tuổi đến dưới 6 tuổi. Trong các thử nghiệm lâm sàng với 3.000 người tham gia, trong đó 82,9% trẻ em Việt Nam, vaccine có hiệu lực cao, tạo đáp ứng miễn dịch mạnh, độ an toàn đã được chứng minh và khả năng bảo vệ kéo dài. Vaccine cũng được chứng minh khả năng ngăn ngừa nguy cơ tái mắc bệnh do các phân nhóm khác nhau của chủng EV71.

Bác sĩ Chính khuyến cáo trẻ nên được tiêm vaccine phòng EV71 càng sớm càng tốt, nhằm tạo miễn dịch trước giai đoạn nguy cơ cao. Vaccine có thể tiêm cùng nhiều vaccine khác theo lịch, không yêu cầu khoảng cách tối thiểu khi sử dụng cùng các loại khác.

VNVC dự kiến sẽ tiêm chủng vaccine phòng tay chân miệng từ cuối tháng 9 này tại gần 300 trung tâm trên cả nước.

PGS Phu cho rằng đơn vị cần có kế hoạch cụ thể, nguồn cung đầy đủ và sự phối hợp giữa bên triển khai tiêm chủng, nhà sản xuất, các viện chuyên môn, địa phương và CDC. Trước khi tiêm, người dân cần được thông tin rõ vaccine chỉ phòng bệnh do EV71, bên cạnh đó lưu ý vệ sinh, làm sạch đồ chơi, bề mặt tiếp xúc để ngăn bệnh do các chủng tay chân miệng khác.