Hàng triệu đồng một con cá hắc cấy

Từng chỉ vài trăm nghìn đồng một kg, cá hắc cấy nay có giá tiền triệu nhưng muốn mua được, khách có khi phải chờ cả tháng.

Khoảng 7 năm trước, trong chuyến về Tiền Giang cũ (nay Đồng Tháp), chị Hoa, sống tại phường Thông Tây Hội, TP HCM, lần đầu được thưởng thức cá hắc cấy (cá ó sao). Ấn tượng với vị ngọt của thịt và phần sụn giòn sần sật, chị mua thêm vài con mang về làm quà. Khi ấy, loại cá này có giá khá rẻ, dễ tìm mua.

Nhưng vài năm trở lại đây, mỗi lần muốn ăn lại món cá này, chị phải liên hệ nhiều đầu mối, có khi đặt trước vài ngày, thậm chí cả tháng mới có hàng. Giá cũng tăng lên hàng triệu đồng một kg.

“Trước đây cá vừa ngon vừa rẻ, giờ muốn mua không chỉ phải trả nhiều tiền mà còn phải chờ”, chị Hoa nói.

Cá hắc cấy, còn được gọi là cá đuối đen hoặc cá ó sao, có thân dẹt, màu đen với những đốm trắng nhỏ như sao. Theo ngư dân miền Tây, trước đây loại cá này ít được chú ý, thường bị xem là cá tạp do nhu cầu tiêu thụ thấp. Tuy nhiên, khi được nhiều người biết đến nhờ thịt chắc, vị ngọt và phần sụn giòn, cá dần trở thành món đặc sản được giới sành ăn tìm mua.

Nhu cầu tăng trong khi nguồn hàng vẫn phụ thuộc vào đánh bắt tự nhiên, khiến giá cá ngày càng đắt đỏ. Loài này được ngư dân khai thác tại một số vùng biển như Kiên Giang cũ (nay An Giang), Gò Công (Tiền Giang cũ), trong khi hoạt động nuôi thương phẩm chưa phổ biến.

Ông Hoàng, một ngư dân ở Kiên Giang, cho biết không phải chuyến biển nào cũng bắt được cá hắc cấy. Có tháng, ông chỉ thu được vài con. Những con còn sống, khỏe mạnh thường được thương lái mua ngay khi tàu cập bến, với giá 600.000-900.000 đồng một kg, tùy kích cỡ.

Dù giá thu mua cao, ngư dân cũng không thể chủ động tăng sản lượng bởi loài cá này không phải lúc nào cũng xuất hiện trong mẻ lưới.

Tại phường Long Thuận, Đồng Tháp, ông Huỳnh, chủ một cơ sở thu mua hải sản, cũng gặp khó trong việc tìm nguồn hàng. Có đợt, ông phải liên hệ nhiều tàu cá suốt một tháng mới gom được 5-10 con. Ngay cả vào thời điểm thuận lợi, số lượng thu mua cũng chỉ đạt vài chục con.

Không chỉ khó mua, việc bảo quản cá sống cũng là trở ngại. Theo ông Huỳnh, cá đưa về bể không dễ duy trì tình trạng khỏe mạnh nên phần lớn được chuyển sang phơi khô để bảo quản lâu hơn. “Gần hết năm, chúng tôi mới bán được vài chục con cá hắc cấy tươi và 50kg cá khô”, ông nói.

Nguồn cung hạn chế đẩy giá bán lẻ lên cao. Tại cơ sở của ông Huỳnh, cá tươi sống có giá khoảng 1,7 triệu đồng một kg, còn loại cấp đông 1,4 triệu đồng. Như vậy, mỗi con nặng 2 kg có giá 2,6-3,4 triệu đồng.

Ở TP HCM, ông Nhật, người kinh doanh hải sản tại phường Tân Hưng, cho biết cá hắc cấy chủ yếu được đưa về từ các tàu đánh bắt ở Kiên Giang cũ, ngoài ra còn có Phan Thiết (Lâm Đông) và Côn Đảo (TP HCM). Tuy nhiên, nguồn hàng không ổn định, có khi vài tháng ông mới nhận được một chuyến, mỗi chuyến chỉ vài con. Vì vậy, khách muốn mua cá tươi thường phải đặt trước, với giá khoảng 1,3 triệu đồng một kg. Phần lớn người mua là khách quen, mỗi lần chỉ đặt một vài con.

Ông Nhật cũng cho biết, cá hắc cấy chế biến khô còn có giá cao hơn nhiều so với cá tươi. Loại phơi một nắng được bán khoảng 3-4 triệu đồng một kg, trong khi cá khô hoàn toàn, đã làm sạch lên tới 7-8 triệu đồng. Để làm ra một kg cá khô cần khoảng 3-4 kg cá tươi, tùy kích cỡ và độ khô. Tỷ lệ hao hụt lớn, cộng với nguồn nguyên liệu khan hiếm, khiến giá thành phẩm tăng cao.

Hoạt động khai thác biển hiện vẫn chịu sức ép từ tình trạng suy giảm nguồn lợi thủy sản. Theo Cục Thống kê, báo cáo về phát triển thủy sản giai đoạn 2016-2024 cho thấy, trữ lượng nguồn lợi tầng đáy đã chạm ngưỡng giới hạn khai thác. Trong giai đoạn này, sản lượng nhóm cá đáy cũng có xu hướng giảm, dù tổng sản lượng khai thác thủy sản biển tăng.

Cá hắc cấy sống ở tầng đáy, thuộc nhóm nguồn lợi chịu sức ép khai thác. Dù chưa có số liệu riêng về trữ lượng loài này, thực tế đánh bắt khá thất thường, có khi ngư dân cả tháng chỉ bắt được vài con, khiến thương lái và khách mua phải chờ hàng.