Mở rộng thị trường xuất khẩu điều dưỡng Việt Nam

Đức dự báo thiếu hàng trăm nghìn lao động có chuyên môn, trong đó điều dưỡng là lĩnh vực có nhu cầu tuyển dụng lớn, Việt Nam được đánh giá là một trong những nguồn cung nhân lực tiềm năng.

Tại tọa đàm Tiềm năng và định hướng thúc đẩy hợp tác Việt Nam – Đức trong giáo dục, đào tạo và việc làm, do Chi hội Giáo dục và Việc làm Việt – Đức phối hợp tổ chức, chiều 4/11 tại Hà Nội, các chuyên gia và đại diện nhà tuyển dụng Đức nhận định nhu cầu nhân lực điều dưỡng tại nước này đang gia tăng mạnh, mở ra dư địa lớn cho lao động Việt Nam.

Ông Nguyễn Tuấn Nam, Chủ tịch Chi hội Giáo dục và Việc làm Việt – Đức, cho hay Đức đang đối mặt tình trạng thiếu hụt nhân lực nghiêm trọng do dân số già hóa nhanh. Số liệu Viện Kinh tế Đức (IW Köln) công bố hồi tháng 9 cho thấy, nếu xu hướng hiện nay tiếp diễn, đến năm 2029, Đức có thể thiếu khoảng 723.000 lao động có chuyên môn, gần gấp đôi mức 370.000 người năm 2025.

“Riêng lĩnh vực điều dưỡng, trong những năm tới, nước này có thể có tới 6 triệu người cần hỗ trợ chăm sóc. Nguồn nhân lực được đào tạo trong nước chưa đáp ứng nhu cầu, buộc Đức phải mở rộng tuyển dụng từ các quốc gia khác”, ông Nam nói.

Trong bối cảnh đó, Việt Nam được đánh giá là một trong những nguồn cung nhân lực tiềm năng. Mỗi năm, khoảng 7.000-10.000 lao động và học viên Việt Nam sang Đức, trong đó điều dưỡng ước tính chiếm 35%, theo ông Nam. Phần lớn làm việc trong lĩnh vực chăm sóc người cao tuổi, ngoài ra còn có cơ hội tại bệnh viện và các cơ sở y tế chuyên môn.

Một trong những yếu tố khiến Đức trở thành thị trường hấp dẫn là chính sách đào tạo nghề miễn học phí, đồng thời trả lương cho học viên trong quá trình học. Nhiều chương trình có doanh nghiệp tiếp nhận và ký kết hợp đồng ngay từ đầu, tạo cơ hội làm việc sau khi tốt nghiệp.

Theo ông Nam, điều dưỡng sau khi tốt nghiệp, có bằng cấp được công nhận tại Đức có thể đạt mức lương khoảng 3.000 euro mỗi tháng trước thuế. Tại một số bang, thu nhập có thể lên khoảng 4.000 euro sau một năm làm việc, tùy vị trí và kinh nghiệm.

“So với mức lương khởi điểm khoảng 8-10 triệu đồng mỗi tháng của điều dưỡng tại Việt Nam, đây là chênh lệch đáng kể, tạo động lực để người lao động tìm kiếm cơ hội phát triển nghề nghiệp tại nước ngoài”, ông Nam nói.

Đức hiện mở ra hai hướng đi chính cho ứng viên Việt Nam. Với học sinh tốt nghiệp THPT, người lao động có thể tham gia chương trình đào tạo nghề điều dưỡng từ đầu, kéo dài khoảng ba năm. Trong khi đó, người đã tốt nghiệp cao đẳng hoặc đại học điều dưỡng tại Việt Nam có thể tham gia chương trình chuyển đổi, bổ sung kiến thức và kỹ năng còn thiếu để được công nhận trình độ chuyên môn. Thời gian chuyển đổi thường từ 3-9 tháng, tùy hồ sơ và yêu cầu cụ thể.

Ông Wolfgang Haug, đại diện đơn vị đào tạo nghề Oberlinhaus Freudenstadt, bang Baden-Württemberg, cho biết điểm đáng chú ý trong mô hình đào tạo của Đức là sự kết hợp giữa lý thuyết và thực hành. Học viên dành khoảng 2/3 thời gian để thực hành, phần còn lại học lý thuyết. Qua đó, người học sớm tiếp cận môi trường làm việc thực tế, tích lũy kinh nghiệm và thích nghi với yêu cầu nghề nghiệp.

Dù nhu cầu tuyển dụng lớn, cơ hội cho điều dưỡng Việt Nam không đồng nghĩa với việc thị trường Đức dễ tiếp cận. Người lao động phải cạnh tranh với ứng viên đến từ Philippines, Ấn Độ, các nước Đông Âu và Nam Mỹ. Ông Nam cho rằng người Việt có lợi thế về sự chăm chỉ, khéo léo và khả năng tiếp thu nhanh. Tuy nhiên, Philippines là đối thủ đáng chú ý bởi có truyền thống xuất khẩu điều dưỡng, chương trình đào tạo tiệm cận tiêu chuẩn quốc tế và năng lực ngoại ngữ tốt.

Vì vậy, muốn mở rộng thị phần tại Đức, Việt Nam cần chú trọng đào tạo chuyên môn, chuẩn hóa chương trình theo yêu cầu của nước tiếp nhận và nâng cao năng lực tiếng Đức cho ứng viên. Ngoại ngữ không chỉ là điều kiện xin visa mà còn quyết định khả năng học tập, giao tiếp với bệnh nhân, phối hợp với đồng nghiệp và hòa nhập lâu dài.

Tại tọa đàm, các chuyên gia cũng cho rằng xuất khẩu điều dưỡng không nên chỉ được nhìn nhận dưới góc độ đưa người lao động ra nước ngoài, mà cần hướng tới mô hình hợp tác đào tạo bài bản, gắn kết giữa trường nghề, doanh nghiệp tuyển dụng và cơ sở tiếp nhận tại Đức. Mô hình này vừa giúp người lao động có việc làm, thu nhập và cơ hội phát triển nghề nghiệp, vừa tạo điều kiện để Việt Nam nâng cao chất lượng đào tạo, tiếp cận tiêu chuẩn chăm sóc sức khỏe quốc tế.