Người dân nhiều đô thị châu Á cũng khổ vì mùi hoa sữa

Mất ngủ và dị ứng vì mùi hoa sữa mỗi độ thu đông, cư dân nhiều đô thị châu Á liên tục kiến nghị chính quyền tỉa cành, đốn hạ cây.

Cây hoa sữa (tên khoa học Alstonia scholaris) có nguồn gốc từ Ấn Độ và Đông Nam Á, còn được gọi là “cây bảng đen” hay “cây của quỷ”. Nhờ tốc độ sinh trưởng nhanh và tán rộng, loài cây này từng được trồng phổ biến tại nhiều đô thị châu Á để lấy bóng mát. Tuy nhiên, mỗi khi vào mùa nở hoa từ tháng 9 đến tháng 12, mùi hương nồng cùng phấn hoa và hạt lông tơ lại trở thành nguồn cơn gây tranh cãi.

Nhiều năm qua, mùi hoa sữa phát tán về đêm gây xáo trộn sinh hoạt của cư dân thành phố Bình Đông. Ban đầu, nhiều hộ dân nghi ngờ đây là khí thải từ các nhà máy công nghiệp lân cận, sau đó mới phát hiện mùi bắt nguồn từ những hàng cây trên phố.

Tại Đài Loan, hoa sữa nở rộ suốt tháng 11 khiến nhiều người mất ngủ. Đến mùa xuân, hạt cây mang theo lông tơ phát tán trong gió, gây khó thở cho người mắc bệnh hen suyễn. Cục Công chính thành phố Bình Đông ghi nhận hàng loạt đơn khiếu nại mỗi mùa hoa nở. Nhiều người yêu cầu chính quyền đốn hạ cây, tuyên bố sẽ kiện lên cơ quan cấp cao hơn đòi bồi thường sức khỏe và thiệt hại kinh doanh.

“Mùi hương cùng lông tơ của hạt ảnh hưởng đến việc học, buộc nhà trường phải xin phép chặt bỏ 20 trong tổng số 30 cây hoa sữa”, ông Chen Chia-yin, Hiệu trưởng trường THCS Chí Thành, nói.

Chính quyền Bình Đông đã chặt hạ và thay thế nhiều cây hoa sữa trong trường học, khu dân cư. Dù vậy, việc xử lý cây tại các công viên, bờ sông và vỉa hè vẫn gặp khó khăn do loài này phát tán hạt trên diện rộng.

Tại thành phố Đài Trung, Cục Phát triển Đô thị tăng cường cắt tỉa cành lá để hạn chế mùi hôi cùng bông tơ. Cơ quan này lập kế hoạch di dời 6.000 cây ảnh hưởng an toàn công cộng trong 4 năm. Từ năm 2016 đến tháng 10/2017, thành phố đã gỡ bỏ 2.814 cây hoa sữa, tiến hành cải tạo hố trồng và thay thế bằng các loài cây bụi, cây thân gỗ phù hợp.

Tại thủ đô New Delhi, những cây hoa sữa đầu tiên được trồng ở khu Golf Links từ thập niên 1940 và nay phủ khắp nhiều trục đường chính lẫn ngõ nhỏ.

Tiến sĩ Faiyaz Khudsar, Quản lý Công viên Đa dạng sinh học Yamuna, cho biết cây nở hoa từ tháng 10 đến tháng 12 và tỏa mùi mạnh để thu hút côn trùng thụ phấn. “Mùi hương này dễ chịu với một số người, nhưng phấn hoa trong không khí lại gây hại cho nhiều người khác”, ông Khudsar nói.

Tại thành phố vệ tinh Noida, năm 2022 cư dân của hơn 10 phân khu từng đồng loạt kiến nghị chính quyền thay thế loài cây này. Người dân phản ánh tình trạng gia tăng các bệnh viêm xoang, hen suyễn, chảy nước mũi và kích ứng mắt vào mùa hoa, chưa kể côn trùng từ hàng cây tràn vào nhà.

Liên đoàn Các hiệp hội dân cư Noida (FONRWA) đã gửi văn bản yêu cầu cơ quan quản lý đô thị thay hoa sữa bằng cây ăn quả. Bộ phận Cây xanh đô thị sau đó phải phun thuốc diệt côn trùng tại các khu dân cư để xoa dịu người dân.

Ở góc độ nghiên cứu, ông Bhupendra Choudhary, nhà khoa học thực vật thuộc Đại học Gautam Buddha, nhận định hoa sữa là mắt xích bình thường trong hệ sinh thái. Theo ông, việc một bộ phận cư dân nhạy cảm với phấn hoa không đồng nghĩa loài cây này độc hại.

Ủy ban Công viên Quốc gia Singapore cho biết hoa sữa tại nước này thường nở đồng loạt sau những đợt thời tiết khô lạnh, tỏa ra mùi hương giống mùi đường cháy. Trên diễn đàn của Hiệp hội Thiên nhiên (Nature Society), nhiều cư dân phản ánh họ vẫn ngửi thấy mùi hoa suốt đêm dù đóng kín cửa và ở cách hàng cây tới 700 m.

Tình trạng tương tự cũng diễn ra tại một số quốc gia Đông Nam Á khác như Malaysia, Philippines và Thái Lan – những nơi trồng phổ biến loài cây này trong khu dân cư.

Tại thành phố Thâm Quyến, tỉnh Quảng Đông, mùi hoa sữa về đêm trong giai đoạn tháng 9-11 khiến nhiều người đi đường chóng mặt, buồn nôn.

Để giải quyết khiếu nại, Cơ quan Quản lý đô thị Thâm Quyến đã đưa hoa sữa ra khỏi danh mục cây bóng mát khuyến nghị từ sau năm 2010 và thu hẹp diện tích trồng ở khu dân cư. Vào mùa hoa, lực lượng chức năng tăng tần suất cắt tỉa, dùng vòi rồng phun nước rửa cây tại các khu vực nhạy cảm như trường học, bệnh viện nhằm làm rụng hoa, rút ngắn thời gian tỏa mùi.

Trong khi đó, thành phố Dương Giang vẫn duy trì trồng hoa sữa nhờ khả năng hấp thụ khí độc và đuổi muỗi. Để dung hòa, trung tâm quản lý cây xanh thành phố sẽ cắt tỉa bớt cành trước mùa hoa tại những tuyến phố có người dân phản ánh.

Minh Phương (Theo Indian Express, Taipei Times, QQ, India Times)