Nguyên nhân loãng xương ở người trẻ

Dinh dưỡng thiếu chất, ít vận động, một số bệnh lý và thuốc điều trị có thể khiến xương suy yếu từ khi còn trẻ.

Loãng xương là tình trạng mật độ xương giảm đi theo thời gian khiến xương mỏng dần, trở nên giòn hơn, dễ tổn thương và bị gãy dù chỉ chấn thương nhẹ. ThS.BS Phạm Thị Xuân Thư, khoa Nội cơ xương khớp, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho biết bệnh thường gặp ở người lớn tuổi nhưng xuất hiện ngày càng nhiều ở người trong độ tuổi từ 20 đến 50, đặc biệt khi có bệnh lý nền hoặc các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình hình thành và duy trì khối lượng xương.

Loãng xương thường diễn tiến âm thầm, không gây đau khi chưa có gãy xương. Một số người chỉ phát hiện bệnh sau khi bị gãy xương do chấn thương nhẹ, hoặc có đau lưng khi xuất hiện xẹp đốt sống. Dù không có triệu chứng rõ ràng, loãng xương ảnh hưởng rất nhiều đến cuộc sống của người trẻ, những người đang trong độ tuổi lao động.

Tình trạng suy giảm mật độ xương ở người trẻ có thể xảy ra do rất nhiều nguyên nhân, phổ biến là:

Chế độ ăn uống thiếu khoa học, đặc biệt là thiếu canxi và vitamin D. Canxi là khoáng chất quan trọng giúp xây dựng cấu trúc xương, trong khi vitamin D hỗ trợ hấp thu canxi từ thức ăn vào cơ thể. Trong chế độ ăn uống hàng ngày, nhiều người trẻ ăn kiêng quá mức, suy dinh dưỡng hoặc ít tiếp xúc ánh nắng… có thể dẫn đến thiếu hụt canxi và các chất dinh dưỡng quan trọng khác cho hệ xương chắc khỏe. Thói quen uống rượu bia, hút thuốc lá hay sử dụng một số chất kích thích khác… cũng góp phần gây loãng xương ở người trẻ.

Ít vận động, ngồi nhiều một chỗ như nhân viên văn phòng, tài xế… có nguy cơ giảm mật độ xương cao. Xương cần có lực tác động từ cơ bắp và trọng lực để kích thích tế bào tạo xương hoạt động. Khi cơ thể ít vận động, quá trình tạo xương chậm lại, trong khi quá trình mất xương vẫn diễn ra. Ít vận động còn làm cơ bắp suy yếu, không nâng đỡ tốt cho hệ xương khớp, dễ dẫn đến té ngã và gãy xương.

Bệnh lý nền và rối loạn nội tiết như cường giáp, cường cận giáp, thiếu hormone sinh dục, rối loạn kinh nguyệt kéo dài, bệnh đường ruột gây kém hấp thu, bệnh thận mạn và một số bệnh viêm mạn tính khác có thể làm giảm mật độ xương. Ở người trẻ có gãy xương sau chấn thương nhẹ, bác sĩ thường cần tìm nguyên nhân thứ phát thay vì chỉ tập trung bổ sung canxi.

Thuốc điều trị như glucocorticoid (corticosteroid) đường toàn thân kéo dài là yếu tố nguy cơ quan trọng. Một số thuốc chống động kinh và những thuốc khác cũng có thể ảnh hưởng đến xương.

Theo bác sĩ Thư, người trẻ từng gãy xương sau va chạm nhẹ, có bệnh lý gây mất xương hoặc phải dùng thuốc ảnh hưởng đến xương kéo dài nên đi khám để bác sĩ đánh giá nguy cơ. Một số xét nghiệm có thể được chỉ định để tìm nguyên nhân và đo mật độ xương khi phù hợp.

Để bảo vệ xương, mỗi người, bao gồm người trẻ tuổi, nên ăn uống đa dạng, bảo đảm đủ canxi, vitamin D và protein. Duy trì vận động chịu sức nặng kết hợp tập tăng sức mạnh cơ, tránh hút thuốc và hạn chế rượu bia. Nếu có bệnh nền, cần điều trị và theo dõi đúng hướng dẫn. Thuốc điều trị loãng xương chỉ được cân nhắc sử dụng trong những trường hợp có chỉ định cụ thể, không nên tự mua thuốc hoặc thực phẩm bổ sung với kỳ vọng chữa khỏi bệnh.