U tuyến yên khiến tay chân to bất thường

Hà NộiChị Hương, 45 tuổi, tay chân to bất thường, mũi phồng, môi dày và lưỡi bè, bác sĩ chẩn đoán do u tuyến yên.

Gương mặt và cơ thể thay đổi gần 5 năm, chị Hương tưởng béo phì nên không đi khám. Gần đây, chị thường xuyên đau nửa đầu trái, buốt sau gáy, tê bì hai tay và mờ mắt, đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội kiểm tra.

TS.BS Nguyễn Đức Anh, Trưởng khoa Ngoại Thần kinh – Cột sống, ghi nhận người bệnh có biểu hiện của chứng to đầu chi, còn gọi là to viễn cực (acromegaly). Bệnh khiến xương và mô mềm ở bàn tay, bàn chân và khuôn mặt phát triển, dày lên bất thường. Nguyên nhân thường do tuyến yên tiết quá nhiều hormone tăng trưởng (GH) ở người trưởng thành.

Kết quả xét nghiệm máu ghi nhận hormone GH tăng gấp 20 lần người bình thường. Phim chụp cộng hưởng từ MRI cho thấy u tuyến yên kích thước 25×35 mm, đang phát triển ra hai bên, bao quanh động mạch cảnh trong, đè ép các dây thần kinh giao thoa thị giác gây mờ mắt và tiết hormone GH quá mức.

Bác sĩ Đức Anh chỉ định phẫu thuật nội soi qua đường mũi để cắt u tuyến yên, không cần mở hộp sọ hay rạch da đầu, hạn chế sẹo và đảm bảo thẩm mỹ. Trước mổ, êkíp tạo hình ảnh 3D não bộ của người bệnh để xác định khối u tuyến yên cùng các bó sợi thần kinh thị giác xung quanh. Đồng thời, các bác sĩ mô phỏng cắt u, xoay lật các góc nhìn, xác định các đường mổ tối ưu, giảm xâm lấn.

Bác sĩ sử dụng thiết bị nội soi qua mũi, tiếp cận hố yên qua thành trước xoang bướm, phẫu tích, cắt bỏ từng phần cho tới khi loại bỏ hết khối u. Êkíp vá màng cứng, gia cố nền sọ, tái tạo vách ngăn mũi, cầm máu.

Hậu phẫu, chị Hương hồi tỉnh tốt, có thể ăn uống, đứng dậy, đi lại nhẹ nhàng ngay ngày đầu. Vật liệu cầm máu trong mũi được tháo bỏ sau 3 ngày. Chị xuất viện vào ngày thứ 5, không có biến chứng chảy máu hay rò dịch não tủy. Chỉ số hormone tăng trưởng GH sau mổ giảm về ngưỡng bình thường, chị hết đau đầu, giảm tê tay, thị lực dần cải thiện.

Tuyến yên là tuyến nội tiết ở đáy não, tiết hormone tăng trưởng GH để thúc đẩy phát triển xương, cơ và các mô. Các khối u phát triển từ tuyến yên thường lành tính, song có thể gây tăng tiết GH. Ở trẻ em, tình trạng gây ra chứng người khổng lồ (Gigantism), thúc đẩy chiều cao bất thường, gây suy giảm sức khỏe xương khớp, tim mạch và tuổi thọ.

Tăng hormone GH ở tuổi trung niên, khi các đầu sụn tăng trưởng đã đóng lại khiến các đầu cực cơ thể to ra theo chiều ngang, gây chứng to đầu chi.

Theo bác sĩ Đức Anh, chứng to đầu chi thường tiến triển âm thầm, dễ nhầm với tình trạng tăng cân, béo phì. Người bệnh nên chú ý các đặc điểm như bàn tay, bàn chân lớn dần, nhẫn hoặc giày dép nhanh chật, khuôn mặt thô hơn, răng thưa, mũi và môi dày lên, giọng nói trầm hơn hoặc tăng tiết mồ hôi bất thường.

Khi phát hiện dấu hiệu bất thường, người bệnh nên tới bệnh viện để được kiểm tra và điều trị kịp thời. Bác sĩ có thể loại bỏ u tuyến yên qua nội soi đường mũi, kết hợp nhiều công nghệ hỗ trợ phẫu thuật chính xác, triệt căn, phòng ngừa tái phát.