Collagen có nhiều loại, type I chủ yếu ở da, xương và gân, còn type II là thành phần chính của sụn khớp, giúp sụn duy trì cấu trúc, chịu lực.
Sụn khớp bao phủ đầu xương, tạo bề mặt trơn để các đầu xương trượt lên nhau khi vận động, đồng thời phân tán lực tác động lên khớp. Sụn khớp gồm nước, proteoglycan và mạng lưới collagen được tổ chức chặt chẽ.
Bác sĩ Hoàng Quyết Tiến, Trung tâm Thông tin Y khoa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho biết collagen Type II chiếm khoảng 90-95% tổng lượng collagen trong sụn khớp trưởng thành. Đây cũng là điểm khác biệt giữa collagen Type I và Type II. Collagen Type I phổ biến ở những mô như da, gân, dây chằng và xương, còn Type II là collagen đặc trưng của sụn. Mỗi loại được tổ chức theo cách phù hợp với đặc tính của mô mà chúng tạo nên.
Theo bác sĩ Tiến, các sợi collagen Type II tạo thành mạng lưới bao quanh chất nền sụn, liên kết với proteoglycan, giúp tổ chức và giữ các thành phần của chất nền trong một cấu trúc bền vững. Trong khi collagen tạo độ bền cho mạng lưới, proteoglycan có khả năng giữ nước và hỗ trợ sụn chống lại lực nén. Sự phối hợp giữa hai thành phần này giúp sụn vừa có độ chắc vừa có tính đàn hồi để thích ứng với các lực tác động liên tục lên khớp.
Mỗi ngày, sụn khớp phải chịu lực khi đi lại, đứng lên, ngồi xuống, leo cầu thang hay vận động. Để đáp ứng với những tác động này, mạng lưới collagen trong sụn phải đủ bền để giữ cấu trúc mô. Khi các liên kết trong mạng lưới collagen được duy trì, sụn giữ được hình dạng, độ bền và khả năng chịu tải.
Trong sụn khỏe mạnh, các tế bào sụn liên tục tổng hợp và duy trì những thành phần của chất nền. Khi thoái hóa khớp xảy ra, quá trình phân giải chất nền tăng lên, trong đó có sự phân hủy collagen Type II.
Một số enzyme như MMP-1 và MMP-13 có khả năng phân cắt collagen Type II. Khi mạng lưới collagen bị tổn thương, cấu trúc chất nền dần thay đổi, ảnh hưởng đến các đặc tính cơ học của sụn.
Sự thay đổi này khiến sụn mất dần độ chắc và khả năng thích ứng với lực tác động. Khả năng bảo vệ và phân tán lực cho đầu xương cũng bị ảnh hưởng, từ đó có thể xuất hiện đau, cứng khớp và hạn chế vận động.
Theo bác sĩ Tiến, collagen Type II, đặc biệt là collagen Type II không biến tính (UC 2), là thành phần quan trọng giúp cấu tạo nên sụn khớp. UC 2 có hiệu quả rất tốt trong việc giảm đau nhức, cứng khớp và giúp người bệnh thoái hóa khớp gối đi lại, vận động dễ dàng hơn. Bổ sung UC 2 hỗ trợ điều hòa miễn dịch, bảo vệ sụn khớp và màng hoạt dịch, tái tạo sụn khớp.
Bác sĩ Tiến khuyên mọi người nên chăm sóc khớp sớm, đặc biệt là người thường xuyên vận động, làm việc nặng hoặc bắt đầu xuất hiện cơn đau, cứng khớp. Bên cạnh duy trì cân nặng hợp lý và vận động phù hợp, bổ sung các dưỡng chất thiên nhiên như bộ đôi collagen type II không biến tính và collagen peptide, màng vỏ trứng, chondroitin sulfate và tinh chất nghệ cũng hỗ trợ tái tạo sụn khớp, giảm đau, duy trì chức năng vận động.
Hãy là người đầu tiên chia sẻ góc nhìn về bài viết này.