Vì sao dừa vượt xoài, thanh long tại Mỹ

Từ loại quả bán đầy ven đường, dừa đã vượt xoài và thanh long, vươn lên dẫn đầu nhóm rau quả Việt xuất sang Mỹ, đạt hơn 105 triệu USD trong 7 tháng.

Theo Cục Hải quan, 7 tháng đầu năm, Việt Nam xuất khẩu khoảng 361 triệu USD rau quả sang Mỹ, tăng 14,4% so với cùng kỳ. Riêng dừa đạt 105,27 triệu USD (hơn 2.700 tỷ đồng), tăng 28%.

Với kim ngạch này, dừa vượt xa xoài (32,3 triệu USD) và thanh long (26,7 triệu USD), trở thành mặt hàng rau quả xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam sang Mỹ, chiếm 29% tổng kim ngạch.

Một năm trước, dừa đạt 82 triệu USD, chiếm 26% kim ngạch rau quả sang Mỹ. Sau một năm, giá trị xuất khẩu tăng thêm hơn 23 triệu USD, còn tỷ trọng tăng hơn 3 điểm phần trăm. Tốc độ tăng của dừa cũng gần gấp đôi mức tăng chung của rau quả.

Đà tăng này không chỉ đến từ việc doanh nghiệp đưa nhiều dừa hơn sang Mỹ, mà còn cho thấy cách làm dừa xuất khẩu đã khác trước.

Ông Nguyễn Đình Tùng, CEO Vina T&T, cho biết dừa Việt từng xuất sang Mỹ trước năm 2019 nhưng sau đó gián đoạn do các yêu cầu kỹ thuật và quá trình mở cửa thị trường. Đến năm 2022, doanh nghiệp bắt đầu xuất khẩu trở lại, nhưng với cách tiếp cận khác trước, từ giống, vùng nguyên liệu đến bảo quản và sản phẩm.

Theo ông Tùng, một số giống dừa từng được sử dụng cho xuất khẩu có trái lớn nhưng vị chưa phù hợp với người tiêu dùng Mỹ. Khẩu vị tại thị trường này cũng đang thay đổi, người mua có xu hướng chuộng vị thanh, nhẹ hơn thay vì quá ngọt như một số giống dừa dứa của Thái Lan. Trong khi đó, dừa xiêm xanh Bến Tre có vị ngọt thanh, mát. Nắm được xu hướng này, từ năm 2017, Vina T&T đã phát triển vùng nguyên liệu dừa xiêm xanh tại Bến Tre.

Trái dừa cũng phải giải quyết một bài toán rất khác với lúc còn nằm trên cây: làm sao đi quãng đường xa mà khi đến tay người mua vẫn đủ tươi. Công nghệ bảo quản đã giúp doanh nghiệp kéo dài thời gian sử dụng dừa tươi lên 70-80 ngày. Cách đóng gói cũng được thay đổi, như loại dừa gọt dạng nút có thể mở và uống trực tiếp thay vì phải dùng dụng cụ bổ.

Hiện, dừa Việt được bán lẻ tại Mỹ khoảng 1,99 USD một trái, hoặc 16,99-17 USD một thùng 9 trái. Theo ông Tùng, khách mua không chỉ có người Việt và người châu Á mà đã có cả người Mỹ bản địa.

Ông Tùng nhận định nhu cầu dừa tươi tại Mỹ còn dư địa tăng, có thể trên 20% mỗi năm trong những năm tới. Trong khi đó, nhóm dừa chế biến như dừa đóng hộp đã tương đối bão hòa.

Ông Cao Bá Đăng Khoa, Tổng thư ký Hiệp hội Dừa Việt Nam, cũng cho rằng thị trường Mỹ còn nhiều dư địa cho dừa Việt, khi sản phẩm mới chỉ bước vào những chặng đầu. Trước khi dừa Việt hiện diện, Mỹ chủ yếu sử dụng dừa từ Thái Lan và các nước Nam Mỹ.

Theo ông Khoa, để xuất khẩu dừa vào Mỹ tăng trưởng tốt và bền vững, doanh nghiệp không thể chỉ chạy theo đơn hàng và sản lượng. Một người mua thử chưa có nghĩa họ sẽ mua lại; nếu chất lượng không ổn định hoặc sản phẩm không đúng cam kết, doanh nghiệp có thể mất khách.

Ông cho rằng doanh nghiệp cần hiểu người tiêu dùng, hệ thống phân phối và cách cạnh tranh tại từng khu vực, đồng thời giữ sự minh bạch và uy tín trong mỗi lần bán hàng. Đây là thách thức với nhiều doanh nghiệp dừa hiện còn nhỏ, nguồn lực hạn chế.