Vì sao tăng cân ít vẫn mắc đái tháo đường thai kỳ?

Tôi nặng 45 kg, cao 1,6 m, ăn uống lành mạnh, đến tuần thai thứ 26 chỉ tăng 4 kg và phát hiện đái tháo đường thai kỳ. Nguyên nhân, có cần điều trị không? (Hà Anh, 33 tuổi, Hà Nội)

Mức tăng cân trong thai kỳ không phải là yếu tố quyết định đến chẩn đoán mắc đái tháo đường thai kỳ. Bệnh này xảy ra do nhiều nguyên nhân như yếu tố di truyền, rối loạn chuyển hóa tiềm ẩn từ trước…

Insulin là hormone giúp đưa glucose từ máu vào tế bào để tạo năng lượng. Từ giữa thai kỳ, các hormone do nhau thai tiết ra làm cơ thể người mẹ giảm nhạy cảm với insulin. Để giữ đường huyết ổn định, tuyến tụy phải tăng sản xuất hormone này, nếu khả năng bù trừ không đáp ứng được nhu cầu dễ khiến glucose tích tụ trong máu, dẫn đến đái tháo đường thai kỳ. Vì cơ chế này, bệnh có thể xuất hiện ở cả thai phụ gầy, có cân nặng bình thường hoặc tăng cân không nhiều.

Bên cạnh cân nặng, bạn có nguy cơ đái tháo đường thai kỳ cao hơn nếu thuộc nhóm có cha mẹ, anh chị em ruột mắc đái tháo đường type 2; từng mắc bệnh trong lần mang thai trước; từng sinh con nặng cân; mắc hội chứng buồng trứng đa nang, tăng huyết áp hoặc ít vận động. Tuổi mang thai cao cũng là yếu tố ảnh hưởng đến khả năng mắc bệnh này.

Đái tháo đường thai kỳ thường không gây triệu chứng rõ ràng. Thai phụ vẫn có thể hoạt động bình thường, không khát hoặc tiểu nhiều. Thai phụ chưa được chẩn đoán đái tháo đường trước đó thường được tầm soát ở tuần 24-28. Người có nguy cơ cao có thể được chỉ định kiểm tra sớm nhằm phát hiện bất thường đường huyết có từ trước thai kỳ.

Nếu không được kiểm soát, glucose trong máu mẹ đi qua nhau thai, kích thích thai nhi tăng tiết insulin và phát triển quá mức. Thai to có thể dẫn đến tình trạng sinh khó, kẹt vai, chấn thương khi sinh hoặc mổ lấy thai. Trẻ có nguy cơ hạ đường huyết sau sinh, gặp vấn đề hô hấp hoặc sinh non. Người mẹ tăng nguy cơ tăng huyết áp thai kỳ, tiền sản giật, tái mắc bệnh ở lần mang thai sau và tiến triển thành đái tháo đường type 2.

Bạn nên đến bác sĩ nội tiết và sản khoa khám để được đánh giá cụ thể để kiểm soát đái tháo đường và sinh con khỏe mạnh. Bạn không nên tự cắt hoàn toàn tinh bột, bỏ bữa hoặc ăn kiêng giảm cân vì dễ dẫn đến thiếu năng lượng, thai nhi không nhận đủ dưỡng chất.

Người bệnh đái tháo đường thai kỳ cần ưu tiên thực phẩm hấp thu chậm, rau, đạm và chất béo lành mạnh; hạn chế nước ngọt, bánh kẹo; vận động phù hợp, nhằm hỗ trợ kiểm soát đường huyết. Nếu thai phụ thay đổi lối sống không đủ hiệu quả, bác sĩ có thể chỉ định tiêm insulin.

Sau sinh, đường huyết thường trở về bình thường nhưng nguy cơ đái tháo đường type 2 vẫn cao hơn. Bạn nên làm nghiệm pháp dung nạp glucose trong khoảng 4-12 tuần sau sinh, sau đó kiểm tra định kỳ mỗi 1-3 năm nếu kết quả bình thường.

Bác sĩ Tô Thị Hồng NhungĐơn vị Sản phụ khoa Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Cầu Giấy