Xẹp phổi do di chứng lao

TP HCMAnh Thành, 27 tuổi, da tím tái, ho, khó thở, bác sĩ phát hiện tắc một nhánh phế quản gây xẹp phổi phải, suy hô hấp.

Kết quả chụp CT phổi của anh Thành tại Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM cho thấy tổn thương đường thở mức độ nặng, toàn bộ nhánh phế quản phổi phải đã bị xơ dính và hẹp tắc gây xẹp hoàn toàn phổi phải, co kéo trung thất, đẩy khí quản sang phải, ứ dịch trong các phế quản ở vùng phổi xẹp.

PGS.TS.BS Vũ Hữu Vĩnh, Giám đốc Trung tâm Ngoại Lồng ngực – Mạch máu, cho rằng nguyên nhân là do di chứng lao phổi của người bệnh từ ba năm trước không được kiểm soát triệt để. Hẹp phế quản thường gặp ở người từng điều trị lao do thói quen ngại ho khạc khi mắc bệnh, khiến dịch đờm ứ đọng lâu ngày gây viêm nhiễm và xơ hóa đường thở.

Sau hội chẩn, êkíp quyết định phẫu thuật tạo hình bằng phương pháp nối tận – bên thay vì phương pháp cắt – nối tận – tận thông thường (cắt bỏ đoạn hẹp rồi nối hai đầu lại).

Với kỹ thuật nối tận – bên, bác sĩ tạo một lỗ mở trên nhánh phế quản lành, nối phần phế quản phía sau đoạn tắc vào vị trí này để khôi phục lưu thông khí, hạn chế tổn thương mô phổi xung quanh và bảo tồn tối đa chức năng hô hấp.

Theo phó giáo sư Vĩnh, tắc phế quản là một trong những dạng tổn thương phức tạp nhất ở đường thở. Phế quản nằm sâu bên trong nhu mô phổi, phân nhánh chằng chịt với kích thước chỉ vài milimet. Khi viêm xơ do lao, đoạn phế quản tổn thương bị biến dạng, các mô sẹo xơ dính chặt vào các mạch máu lớn xung quanh như động mạch và tĩnh mạch phổi. Khi phẫu thuật, bác sĩ cần tránh gây rách mạch máu, dẫn đến chảy máu tràn vào đường thở gây ngạt cho người bệnh.

Sau khi mở ngực, êkíp bóc tách từng milimet mô sẹo cứng, tách phế quản khỏi các mạch máu lớn. Song song đó, êkíp gây mê triển khai kỹ thuật thông khí một phổi để duy trì chỉ số oxy cho người bệnh trong suốt quá trình cắt rời phế quản.

Khi tiếp cận được tổn thương, phó giáo sư Vĩnh mở một vị trí mới trên đoạn phế quản lành, khâu nối tận – bên bằng các mũi chỉ siêu nhỏ để tái lập lưu thông không khí vào thùy phổi bị xẹp, khai thông nhánh phế quản bị tắc. Ngay sau khi đường nối hoàn tất, không khí được lưu thông, thùy phổi xẹp dần nở ra trở lại.

Sau mổ ba ngày, anh Thành được rút ống thở, tập vật lý trị liệu hô hấp và tiếp tục theo dõi sát. Tình trạng suy hô hấp của anh cải thiện sau một tuần điều trị tích cực, chỉ số oxy máu trở về mức bình thường, hết ho, khó thở, được xuất viện.

Phó giáo sư Vĩnh khuyên người từng có tiền sử mắc lao phổi không được chủ quan với các triệu chứng hô hấp sau điều trị. Nếu có dấu hiệu khó thở kéo dài, thở khò khè hoặc đau tức ngực khi vận động, người bệnh cần đi khám để bác sĩ kiểm tra nguyên nhân, can thiệp kịp thời, tránh biến chứng nguy hiểm.

* Tên người bệnh đã được thay đổi