7 loại sữa tốt cho người mỡ máu cao

Sữa hạt óc chó, hạnh nhân, yến mạch chứa ít chất béo bão hòa, phù hợp dùng hàng ngày cho người bị rối loạn mỡ máu.

Cholesterol là một chất giống chất béo, có dạng sáp, tồn tại trong máu và tế bào của cơ thể. Mỡ máu gồm hai loại cholesterol chính là HDL cholesterol (mỡ tốt) và LDL cholesterol (mỡ xấu) và chất béo trung tính (triglycerides). Mỡ máu cao hay rối loạn mỡ máu là tình trạng giảm mỡ tốt, gia tăng mỡ xấu và/hoặc chất béo trung tính ở trong máu. Bệnh lý này nếu không được điều trị sẽ gây biến chứng xơ vữa động mạch, tăng nguy cơ tăng huyết áp, bệnh động mạch cảnh, động mạch vành, động mạch ngoại biên, đột quỵ…

BS.CKII Phạm Thị Lan Anh, Trưởng Đơn vị Tim mạch, Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Quận 7, khuyên bệnh nhân rối loạn mỡ máu cần tuân thủ chế độ ăn lành mạnh, tăng cường các loại thực phẩm hỗ trợ giảm mỡ xấu. Chất béo bão hòa có nhiều trong thịt mỡ, bơ, sữa nguyên kem và một số dầu thực vật như dầu dừa, dầu cọ. Tiêu thụ nhiều chất béo bão hòa làm tăng LDL cholesterol, từ đó gia tăng nguy cơ xơ vữa động mạch. Vì vậy, chọn loại sữa phù hợp rất quan trọng với người bị rối loạn mỡ máu.

Sữa có nguồn gốc thực vật có tỷ lệ chất béo bão hòa thấp, dưới 0,5 g trong 240 ml sữa, trong khi sữa động vật dạng nguyên kem thường chứa khoảng 4,5-5 g chất béo bão hòa. Bác sĩ Lan Anh cho biết những loại sữa phù hợp trong chế độ ăn kiểm soát mỡ máu gồm sữa yến mạch, sữa gạo lứt, sữa hạt óc chó…

Loại sữa này chứa ít chất béo bão hòa, không có cholesterol xấu và cung cấp chất xơ dồi dào hơn so với các loại sữa thực vật khác như sữa đậu nành, sữa hạnh nhân. Ngoài ra, sữa yến mạch còn chứa beta-glucan, một loại chất xơ hòa tan đặc biệt hiệu quả trong việc loại bỏ cholesterol xấu khỏi cơ thể.

Sữa đậu nành chứa các protein thực vật như glycinin và B-conglycinin. Sữa còn giàu isoflavone – dạng estrogen thực vật – có tác dụng hạ mỡ máu. Người trưởng thành tiêu thụ khoảng 25 g đậu nành từ thức ăn hoặc sữa mỗi ngày trong 6 tuần có thể giảm mức LDL cholesterol, theo bác sĩ Lan Anh.

Loại sữa này không chứa lactose, không có chất béo bão hòa và ít calo hơn so với các loại sữa thực vật khác. Sữa hạnh nhân có thể hỗ trợ kiểm soát mỡ máu, tốt cho tim mạch và phù hợp với những bệnh nhân không dung nạp lactose trong sữa.

Hạt lanh chứa axit alpha-linolenic (ALA), một loại axit béo omega-3 có thể cải thiện sức khỏe tim mạch. Tăng cường ALA trong chế độ ăn góp phần giảm nguy cơ mắc bệnh tim, tử vong do bệnh mạch vành.

Loại hạt này có chất béo không bão hòa cao gồm axit α-linolenic (một loại axit béo thuộc nhóm omega-3), có tác dụng ức chế quá trình tổng hợp triglyceride quá mức ở gan. Hạt óc chó còn giàu axit linoleic, là axit béo thuộc nhóm omega-6 trong thực phẩm, giúp gan chuyển hóa cholesterol LDL hiệu quả và làm giảm mỡ máu.

Tương tự yến mạch, chất xơ không hòa tan từ cám gạo cũng giúp hạn chế hấp thụ chất béo tại ruột, từ đó cải thiện mỡ máu. Cám gạo lứt còn giàu protein, chất béo, chất xơ, vitamin, khoáng chất và chất chống oxy hóa, hỗ trợ ức chế sự tích tụ mỡ trong gan, góp phần giảm mỡ máu.

Hạt chia chứa lượng lớn axit alpha-linolenic (ALA), một loại omega-3 thực vật, giảm mức triglyceride, tăng HDL cholesterol, đồng thời giảm viêm và cải thiện sức khỏe tim mạch. Loại hạt này còn có hàm lượng chất xơ cao, góp phần làm chậm quá trình hấp thụ mỡ và carbohydrate ở ruột, qua đó giảm cholesterol toàn phần và cholesterol xấu.

Loại sữa này chứa hàm lượng chất béo bão hòa ít hơn gấp 19 lần và hàm lượng cholesterol ít hơn 4 lần so với sữa nguyên chất. Bác sĩ Lan Anh lưu ý người bị mỡ máu cao nên hạn chế dùng sữa bò nguyên kem, sữa dê cũng như các chế phẩm của sữa.

Những loại sữa động vật này có hàm lượng chất béo bão hòa và cholesterol xấu cao, có thể làm tăng cholesterol trong máu. Sữa có hương vị (dâu, cam, việt quất…), sữa thực vật có đường hoặc chất tạo béo cũng có hàm lượng đường và chất béo cao, không tốt cho mỡ máu cũng như sức khỏe tim mạch.

Người bệnh rối loạn mỡ máu kèm đái tháo đường nên ưu tiên sữa không đường, kiểm tra lượng carbohydrate trên nhãn dinh dưỡng, nhất là với sữa yến mạch, sữa gạo lứt. Người thừa cân, béo phì cần chú ý tổng năng lượng, tránh các loại sữa bổ sung đường hoặc chất tạo béo.

Người mắc bệnh thận mạn lựa chọn sữa cần dựa trên chức năng thận và nồng độ kali, phospho trong máu. Một số loại sữa hạt có thể chứa nhiều khoáng chất hoặc được bổ sung phosphat, không phù hợp với người cần hạn chế các thành phần này. Người có bệnh tim mạch, đặc biệt bệnh mạch vành nên ưu tiên sữa ít chất béo bão hòa, không đường, đồng thời kiểm soát yếu tố nguy cơ theo hướng dẫn của bác sĩ.

Theo bác sĩ Lan Anh, không có loại sữa nào phù hợp với tất cả người rối loạn mỡ máu. Người bệnh nên đọc bảng thành phần và nhãn dinh dưỡng, ưu tiên sản phẩm không thêm đường, ít chất béo bão hòa, phù hợp nhu cầu năng lượng. Một số loại sữa thực vật đóng hộp có bổ sung đường, dầu dừa hoặc chất tạo béo, khiến hàm lượng năng lượng và chất béo bão hòa tăng lên dù có nguồn gốc thực vật.

Bác sĩ lưu ý sữa chỉ là một phần của chế độ dinh dưỡng, không có tác dụng thay thế thuốc điều trị rối loạn mỡ máu. Người bệnh cần theo dõi các chỉ số cholesterol, triglyceride định kỳ, tuân thủ điều trị và tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng.

Mỗi người có thể kết hợp tập thể dục thường xuyên, không hút thuốc lá và hạn chế bia rượu, tránh căng thẳng, duy trì cân nặng lý tưởng để hỗ trợ phòng ngừa và kiểm soát mỡ máu. Người trưởng thành nên đi khám, xét nghiệm mỡ máu mỗi năm hoặc thường xuyên hơn tùy thuộc độ tuổi, sức khỏe tổng thể và các yếu tố nguy cơ khác.