Bộ trưởng Tài chính: Doanh nghiệp sạch nợ thuế được xử lý giải thể trong 12 giờ

Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết đã yêu cầu xử lý thủ tục đóng cửa trong 12 giờ kể từ khi doanh nghiệp sạch nghĩa vụ tài chính.

Sau khi lắng nghe góp ý tại nghị trường, Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn đã giải trình về những vấn đề đại biểu quan tâm với dự thảo Luật Phát triển doanh nghiệp vừa và nhỏ chiều 29/10. Trong đó, Bộ trưởng nói rõ về việc làm sạch mã số thuế và tình trạng doanh nghiệp rút khỏi thị trường còn khó hơn gia nhập.

Theo ông Tuấn, Liên minh châu Âu (EU) đầu năm 2026 đã thêm Việt Nam vào danh sách đen – các khu vực không hợp tác về thuế. Sau đó, dưới sự chỉ đạo quyết liệt của Bộ Chính trị, Tổng Bí thư và Chính phủ, Bộ Tài chính đã nhiều lần làm việc và được EU đưa sang danh sách xám. Đến quý I/2028, tổ chức này sẽ tổng giám sát để quyết định việc có đưa Việt Nam ra khỏi danh sách không hợp tác về thuế hay không.

Bộ trưởng Tài chính thông tin rằng, một trong những tiêu chí khó khăn nhất cần giải quyết là các doanh nghiệp không hoạt động, nhưng không đóng mã số thuế. Theo thống kê của cơ quan này, khoảng 2,8 triệu mã số thuế chưa đóng ở trạng thái 03 (đã dừng hoạt động kinh doanh) và 06 (không hoạt động ở địa điểm đăng ký).

Trong 8 tháng đầu năm, cơ quan thuế đã đóng được gần 600.000 mã số thuế. Ông Tuấn nói rằng sắp tới phải có chính sách đặc thù để làm sạch hơn 2 triệu mã số thuế còn lại (trong đó khoảng 1,2 triệu mã số thuế của doanh nghiệp, chi nhánh doanh nghiệp).

Ông ví dụ một doanh nghiệp dừng hoạt động cách đây 10 năm, không có hoạt động gì phát sinh. Hiện tại, họ vẫn phải nộp thuế, tiền phạt khoảng 62 triệu đồng, chủ yếu phát sinh do thuế môn bài.

Bộ trưởng giải thích vì thuế môn bài có 3 mức (1, 2, 3 triệu đồng). Theo ông, nếu lấy mức bình quân 2 triệu, sau 10 năm khoản tiền cần nộp (gồm cả tiền phạt chậm nộp) gần 60 triệu đồng, chưa kể phí đóng.

Căn cứ kiến nghị của Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa, ông cho biết đã chỉ đạo các cơ quan đăng ký kinh doanh thực hiện thủ tục đóng cửa, giải thể doanh nghiệp trong vòng 12 giờ khi doanh nghiệp đã sạch nghĩa vụ tài chính. “Hiện nay, việc này triển khai rất tốt”, ông Tuấn nêu.

Mới đây, tại hồ sơ dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về chính sách đặc thù xử lý nợ thuế, Bộ Tài chính đang đề xuất xóa nợ lệ phí môn bài và tiền chậm nộp phát sinh đến hết năm 2025, nhằm tháo gỡ cho doanh nghiệp hoàn tất thủ tục giải thể.

Đồng thời, cơ quan này còn đề xuất giảm 30-70% tiền phạt chậm nộp hồ sơ khai thuế cho doanh nghiệp đã ngừng hoạt động nhưng chưa đóng mã số thuế.

Thảo luận trước đó, đại biểu Nguyễn Hải Long (đoàn TP Đà Nẵng) dẫn số liệu của ngành thuế đến tháng 7/2026, gần 292.000 doanh nghiệp đã ngừng hoạt động nhưng chưa làm xong thủ tục giải thể. “Người trẻ thất bại một lần thì nghĩa vụ kê khai, tiền phạt đeo theo nhiều năm. Doanh nghiệp treo dễ bị lợi dụng để mua bán hóa đơn, trong khi dự thảo chưa có quy định về rút khỏi thị trường”, ông Long nêu.

Đại biểu cho rằng nếu mỗi lần đóng cửa doanh nghiệp mất hàng năm trời, khó có ai đi được đến lần thứ 2. Theo ông, Luật Công ty năm 2023 của Trung Quốc cũng cho doanh nghiệp không có nợ được giải thể theo thủ tục giản lược.

Vì vậy, ông Long đề xuất cơ chế chấm dứt tự động. Cụ thể, doanh nghiệp siêu nhỏ liên tục 12 tháng không có doanh thu, không xuất hóa đơn, không sử dụng lao động, không nợ thuế, bảo hiểm được thông báo công khai. “Hết thời hạn mà chủ sở hữu không đề nghị duy trì, không ai phản đối, doanh nghiệp được chấm dứt hoạt động, không bị phạt cho thời gian không hoạt động”, ông Long gợi ý.