Chàng trai lập nhóm thiện nguyện từ hai biểu mẫu online – Báo VnExpress Đời sống

Chàng trai lập nhóm thiện nguyện từ hai biểu mẫu online

Khởi xướng Fly To Sky năm 16 tuổi, trải qua sai lầm với tiền quỹ, những lời từ chối, Lê Văn Phúc nhận ra bản lĩnh không chỉ ở việc bắt đầu, mà còn ở khả năng tiếp tục và để nhiều người cùng chung tay vì cộng đồng.

Ngày 2/9/2018, Lê Văn Phúc ngồi trước màn hình máy tính, tạo một biểu mẫu trực tuyến để hỏi xem có bao nhiêu người bạn muốn cùng tham gia hoạt động tình nguyện. Cậu học sinh ở Gia Lai khi đó chưa nghĩ đến việc thành lập một tổ chức.

Biểu mẫu nhận được nhiều phản hồi hơn dự tính. Vài giờ sau, Phúc tạo thêm một biểu mẫu đăng ký thành viên. Khoảng 40 học sinh hưởng ứng, đặt cậu trước một việc chưa từng chuẩn bị: tổ chức hoạt động cho những người vừa nhận lời cùng mình.

Fly To Sky hình thành ngay trong ngày, khi chưa có kế hoạch hoàn chỉnh hay kinh nghiệm vận hành. Tên gọi, logo và những hoạt động đầu tiên được xây dựng trong quá trình bắt tay vào làm. Nhìn lại, Phúc gọi đó là một quyết định “liều lĩnh”.

Ở tuổi 16, Phúc chưa biết mình có thể tổ chức một nhóm tình nguyện đến đâu. Cậu chỉ biết mình muốn làm điều gì đó có ích và thử kết nối những người cùng suy nghĩ. Việc khoảng 40 học sinh hưởng ứng nhanh chóng biến ý định cá nhân thành trách nhiệm. Câu hỏi lúc này trong đầu chàng trai không chỉ còn là có bao nhiêu người muốn tham gia, mà là sẽ làm gì với sự tin tưởng ấy. Phúc bắt đầu hành trình mà chính mình cũng chưa hình dung được quy mô, đồng thời có cơ hội kiểm chứng khả năng của bản thân qua từng việc cụ thể.

Từ mong muốn đến niềm tin

Ý nghĩ làm việc cộng đồng đến với Phúc từ những lần theo gia đình tham gia hoạt động thiện nguyện khi còn nhỏ. Lớn hơn, khi chưa tìm thấy một môi trường phù hợp tại Gia Lai, cậu nghĩ đến việc tự kết nối những người trẻ có cùng mong muốn. Hai biểu mẫu được đăng ngày 2/9 trở thành bước đi đầu tiên.

Những ngày đầu, Fly To Sky gần như bắt đầu từ những gì sẵn có: sự hỗ trợ của gia đình, bạn bè, thầy cô; bán văn phòng phẩm, tổ chức văn nghệ, hát ở quảng trường để gây quỹ; tự chở hàng bằng xe máy và chủ động tìm người có kinh nghiệm để học cách tổ chức.

Chỉ 5 ngày sau khi thành lập, nhóm thực hiện chương trình đầu tiên tại một mái ấm ở Pleiku. Từ đó, nhiều hoạt động tiếp tục được phát triển dựa trên chính khả năng của các thành viên, như Đổi sách lấy cây để huy động sách, giấy cũ và công sức tình nguyện viên hay Smile Class dựa vào kiến thức, kỹ năng của người trẻ để tổ chức các lớp học.

Thử thách lớn nhất những năm đầu là niềm tin. Một nhóm học sinh chưa có thành tích, hồ sơ hay bộ máy rõ ràng khó thuyết phục người ngoài giao nguồn lực. Nhưng thay vì dừng lại, Phúc và các thành viên bắt đầu ghi lại kết quả từng chương trình, số người tham gia, người thụ hưởng và nguồn lực huy động để chứng minh bằng những gì đã làm được. Những kết quả tích lũy ấy đã giúp Fly To Sky từng bước có thêm người tin tưởng. Phúc cho biết một số đơn vị sau thời gian theo dõi đã đồng ý hỗ trợ, có đối tác cam kết tài trợ website lâu dài.

Với Phúc, hành trình ấy cho thấy không cần đợi đến khi có đủ kinh nghiệm hay nguồn lực mới có thể bắt đầu. Chính việc dám bước đi từ những điều nhỏ, rồi kiên trì tạo ra kết quả cụ thể, đã giúp Fly To Sky từng bước xây dựng niềm tin và mở rộng những điều người trẻ có thể làm cho cộng đồng.

Sai lầm với tiền quỹ

Năm 2019, khi Fly To Sky chưa hoạt động được một năm, Phúc nhận lời đề nghị đóng góp hơn 100 USD từ một người tự giới thiệu là mạnh thường quân. Làm theo hướng dẫn qua đường link giả giao diện ngân hàng, cậu mất gần 20 triệu đồng, gần như toàn bộ số tiền còn lại trong tài khoản. Đó là tiền quỹ của nhóm.

Phúc lập tức liên hệ ngân hàng và báo cơ quan chức năng nhưng không thu hồi được tiền. Điều khiến cậu áp lực nhất là khoản tiền ấy đến từ những người đã tin tưởng đóng góp cho Fly To Sky.

Những ngày sau sự cố, Phúc mất ngủ, gương mặt hốc hác vì liên tục nghĩ về khoản tiền đã mất và trách nhiệm với nhóm. Cậu từng được cảnh báo nhưng vẫn chủ quan. Sự việc khiến Phúc phải liên tục tự hỏi liệu mình đã đủ khả năng gánh vác vai trò người khởi xướng hay chưa, khi ngay cả nguồn lực được giao phó, cậu cũng chưa bảo vệ được.

Tuy nhiên, mong muốn đóng góp cho cộng đồng vẫn là lý do lớn nhất để Phúc tiếp tục đồng hành Fly To Sky. Thay vì dừng lại sau sai lầm, cậu chọn đi tiếp, đồng thời hiểu rằng lòng nhiệt thành phải đi cùng sự cẩn trọng và trách nhiệm. Nhóm bắt đầu tách dòng tiền giữa các dự án, theo dõi và quyết toán từng chương trình, siết quy trình tiếp nhận và xác minh giao dịch.

Phúc không thể xóa đi sai lầm ở tuổi 17. Nhưng từ sự cố ấy, cậu hiểu rằng ý định tốt không đủ bảo đảm cho một hoạt động có trách nhiệm. Tiếp tục không có nghĩa là cố làm mọi thứ như trước, mà là chấp nhận những thiếu sót của mình và tìm cách để chúng không lặp lại.

“Thất bại chỉ thực sự vô nghĩa nếu sau thất bại mình vẫn tiếp tục làm mọi thứ theo cách cũ”, anh nói.

Muốn giúp đúng, trước hết phải hiểu

Trong những chuyến đi đến địa bàn khó khăn, Phúc còn gặp một giới hạn khác: nguồn lực nhóm huy động được nhiều khi quá nhỏ so với nhu cầu của người dân.

Tại Chư Pưh, nhóm gặp gia đình chị Ksor H’bet, gồm bảy người sống trong một căn chòi tạm. Theo ký ức của Phúc, căn nhà chỉ rộng vài m2, xung quanh che bằng những tấm tôn. Trên nền đất đỏ, một manh chiếu được trải lên vài tấm pallet cũ. Cậu khó hình dung bảy người có thể sinh hoạt mỗi ngày trong không gian ấy.

Fly To Sky trao gia đình một triệu đồng cùng một số phần quà. Với những học sinh phải tự gây quỹ, đây không phải khoản tiền nhỏ. Người phụ nữ nhận phong bì, nói số tiền rất lớn với gia đình. Phúc vui vì nỗ lực của nhóm đã giúp được người cần hỗ trợ, nhưng nhìn căn nhà, cậu vẫn day dứt.

“Vui vì những gì một nhóm học sinh như chúng tôi cố gắng gây quỹ cuối cùng đã đến đúng một người thật sự cần nó. Nhưng khi nhìn căn nhà đó, tôi hiểu rất rõ rằng một triệu đồng không thể thay đổi cuộc đời của bảy con người”, anh nói.

Trước chuyến đi, Phúc tập trung vào việc huy động được bao nhiêu và trao hỗ trợ đến đúng người. Cuộc gặp khiến cậu nhìn xa hơn thời điểm trao quà: sau khi nhóm rời đi, những khó khăn của gia đình vẫn còn đó. Một hoạt động có thể hoàn thành đúng kế hoạch mà nhu cầu lớn nhất của người nhận vẫn chưa được giải quyết.

“Phải hiểu trước khi giúp. Phải hỏi người dân cần gì trước khi quyết định mình muốn cho gì”, Phúc nói.

Chuyến đi Chư Pưh không lập tức đem đến một mô hình mới. Trải nghiệm ấy không khiến Phúc ngay lập tức tìm ra cách giải quyết mọi vấn đề. Thay vào đó, cậu bắt đầu nhận ra muốn giúp được nhiều hơn, nhóm phải hiểu rõ hoàn cảnh, lắng nghe người dân và kết nối thêm nguồn lực phù hợp. Với Phúc, đây cũng là bước chuyển từ suy nghĩ mình có thể mang gì đến cho người khác sang câu hỏi cần làm gì để sự hỗ trợ thực sự có ích.

Để nhiều người cùng làm

Những năm đầu, Phúc muốn kiểm soát nhiều công việc vì sợ xảy ra sai sót. Anh từng nghĩ tự thực hiện sẽ nhanh hơn hướng dẫn người khác. Nhưng khi Fly To Sky có thêm thành viên và hoạt động, việc chờ người đứng đầu quyết định trở thành trở ngại.

Phúc bắt đầu giao cho thành viên những nhiệm vụ lớn hơn, từ điều phối, tổ chức đến quản lý dự án và xử lý vấn đề phát sinh.

Sự thay đổi ấy cũng dần thể hiện qua cách những thành viên trẻ trưởng thành cùng tổ chức. Dương Bích Ngọc là một trong những người đồng hành trong quá trình ấy. Tham gia Fly To Sky khi còn học phổ thông, Ngọc bắt đầu bằng việc trực điểm, nhận sách và đổi cây trong chương trình Đổi sách lấy cây, sau đó đảm nhận thêm công việc điều phối, hành chính và vận hành. Khi vào đại học, cô tiếp tục tham gia các hoạt động của tổ chức, trong đó có dự án Học bổng Cánh Chim Xanh.

Không chỉ Ngọc, nhiều thành viên khác cũng từng bước đảm nhận những phần việc phức tạp hơn, từ tham gia xây dựng hệ thống đăng ký, cấp mã, đến quản lý dữ liệu tình nguyện viên, website tra cứu chứng nhận và các công cụ phục vụ chương trình.

Để làm được điều này, Phúc phải chấp nhận họ có cách thực hiện riêng. “Điều khó nhất không phải giao việc mà là chấp nhận người khác làm khác cách mình nghĩ. Tôi có quyền yêu cầu về mục tiêu, nguyên tắc, tính minh bạch và trách nhiệm. Nhưng tôi không có quyền yêu cầu tất cả mọi người phải suy nghĩ giống tôi và làm giống tôi”, Phúc chia sẻ.

Theo thống kê của đơn vị, từ năm 2018 đến nay, Fly To Sky đã thực hiện hơn 30 dự án và hơn 200 chương trình tại nhiều địa phương, tập trung vào giáo dục, sách và thư viện, nước sạch, sinh kế và môi trường. Những con số này cho thấy ý tưởng ban đầu của một cậu học sinh đã phát triển xa hơn quy mô mà nhóm có thể hình dung trong những ngày đầu.

Hơn tám năm sau hai biểu mẫu đầu tiên, Phúc nhìn lại quãng đường đã đi với một cách hiểu khác về bản lĩnh. Ở tuổi 16, anh chưa biết mình có thể dẫn dắt một nhóm học sinh hay duy trì hoạt động cộng đồng trong thời gian dài đến đâu. Những gì diễn ra sau đó buộc anh liên tục đối diện với giới hạn của bản thân, từ cách chịu trách nhiệm với nguồn lực được giao đến khả năng lắng nghe và tin tưởng người đồng hành.

“Bắt đầu chưa phải khó nhất. Có những thời điểm sự hào hứng ban đầu không còn nữa, vấn đề ngày càng nhiều, trách nhiệm lớn hơn và mình vẫn phải tiếp tục”, Phúc nói.

Nhìn lại, điều anh làm được không chỉ là duy trì Fly To Sky từ một ý tưởng ban đầu thành tổ chức đã triển khai hơn 30 dự án và hơn 200 chương trình. Phúc còn học cách để những người khác cùng tham gia, chủ động đảm nhận công việc và tạo ra những đóng góp vượt khỏi khả năng của riêng mình.

Với Phúc, hành trình từ câu hỏi “mình có làm được không?” không dừng ở việc tìm ra câu trả lời cho bản thân. Bản lĩnh còn nằm ở khả năng đi từ “tôi làm” đến “chúng ta cùng làm”.