Cúm A có lây qua sữa mẹ?

Tôi mới sinh 4 tháng, ho, sốt, mệt mỏi, test dương tính với cúm A. Cúm A có lây qua sữa mẹ không, cách nào để tránh lây cho bé? (Bùi Hồng, 29 tuổi, Hà Nội)

Cúm A là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính do virus cúm A gây ra. Một số chủng thường gặp ở người là A(H1N1) và A(H3N2). Bệnh thường khởi phát đột ngột với các triệu chứng như sốt, ho, đau họng, sổ mũi, đau đầu, đau cơ và mệt mỏi. Một số trường hợp có thể gặp biến chứng viêm phổi, suy hô hấp hoặc làm nặng thêm các bệnh lý nền.

Virus cúm A chủ yếu lây qua đường hô hấp, khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện, các giọt bắn chứa virus có thể phát tán ra môi trường và tiếp xúc với người xung quanh. Người lành cũng có thể nhiễm bệnh khi chạm vào bề mặt có virus rồi đưa tay lên mắt, mũi, miệng. Người mắc cúm có khả năng lây truyền từ khoảng một ngày trước khi xuất hiện triệu chứng đến 5-7 ngày sau khi khởi phát bệnh. Khả năng lây thường cao nhất trong 3 ngày đầu. Ở trẻ nhỏ và người có hệ miễn dịch suy yếu, quá trình thanh thải virus có thể diễn ra lâu.

Hiện chưa có bằng chứng cho thấy virus cúm mùa lây truyền qua sữa mẹ. Vì vậy, mẹ mắc cúm A vẫn có thể tiếp tục cho con bú. Sữa mẹ chứa kháng thể và nhiều thành phần miễn dịch có lợi, góp phần bảo vệ trẻ trước các tác nhân gây bệnh. Tuy nhiên, trẻ vẫn có nguy cơ nhiễm cúm khi tiếp xúc gần với mẹ qua giọt bắn đường hô hấp hoặc bàn tay, vật dụng nhiễm virus.

Trẻ 4 tháng tuổi thuộc nhóm có nguy cơ cao gặp biến chứng khi mắc cúm, trong khi chưa đủ tuổi tiêm vaccine phòng bệnh. Cúm có thể gây viêm phổi, viêm tiểu phế quản, viêm tai giữa, mất nước hoặc suy hô hấp. Vì vậy, mẹ cần chú ý phòng lây nhiễm khi chăm sóc trẻ. Nếu sức khỏe cho phép, mẹ vẫn có thể cho bé bú trực tiếp nhưng cần đeo khẩu trang, vệ sinh tay trước khi bế và cho con bú, tránh tiếp xúc mặt đối mặt quá gần. Mẹ không cần cách ly hoàn toàn khỏi trẻ hoặc ngừng cho bú nếu có thể bảo đảm các biện pháp phòng lây.

Mẹ nên rửa tay bằng xà phòng ít nhất 20 giây trước khi bế bé, cho bú, vắt sữa hoặc chạm vào bình sữa, núm ti và các vật dụng của trẻ. Cần che miệng, mũi khi ho hoặc hắt hơi, thay khẩu trang khi bị ẩm, bẩn. Những bề mặt thường xuyên tiếp xúc như điện thoại, tay nắm cửa, bàn và dụng cụ hút sữa cũng cần được vệ sinh. Gia đình nên giữ phòng thông thoáng, hạn chế người đến thăm và không để trẻ tiếp xúc với người đang có triệu chứng hô hấp. Các biện pháp phòng lây cần được duy trì trong thời gian mẹ còn triệu chứng, đặc biệt khi đang sốt và trong những ngày đầu mắc bệnh.

Nếu mẹ mệt nhiều, ho liên tục hoặc không đủ sức cho con bú trực tiếp, có thể vắt sữa để người khỏe mạnh trong gia đình cho bé bú bằng bình sữa được vệ sinh đúng cách. Trước khi vắt sữa, mẹ cần vệ sinh tay và làm sạch dụng cụ hút sữa theo hướng dẫn. Mẹ không cần bỏ sữa hay đun sôi để diệt virus. Không nên tự ý ngừng cho con bú vì có thể khiến trẻ mất đi nguồn dinh dưỡng và kháng thể có lợi, đồng thời việc ngừng bú đột ngột có thể gây căng tức ngực, ảnh hưởng đến nguồn sữa.

Mẹ cũng cần theo dõi sức khỏe và đi khám để được tư vấn điều trị phù hợp. Thuốc kháng virus có thể được bác sĩ cân nhắc chỉ định. Thuốc có lượng bài tiết vào sữa mẹ thấp, ít khả năng gây tác dụng bất lợi cho trẻ bú mẹ. Thuốc kháng virus thường phát huy hiệu quả tốt nhất khi được sử dụng sớm, trong vòng 48 giờ từ khi khởi phát triệu chứng. Với các thuốc điều trị triệu chứng như hạ sốt, giảm ho, sổ mũi, mẹ cần thông báo tình trạng đang cho con bú để bác sĩ lựa chọn loại thuốc và liều dùng phù hợp.

Nếu sốt cao kéo dài, ho ngày càng nặng, khó thở, đau tức ngực, mệt lả, chóng mặt, lú lẫn hoặc có biểu hiện mất nước, mẹ cần đi khám ngay. Trường hợp triệu chứng đã giảm nhưng sốt, ho quay trở lại hoặc nặng hơn, người bệnh cũng cần được kiểm tra để phát hiện biến chứng cúm A.

Bé cũng cần đi khám sớm nếu xuất hiện các biểu hiện như sốt, ho, sổ mũi, bú kém, quấy khóc hoặc mệt mỏi bất thường. Trường hợp bé thở nhanh, khó thở, lồng ngực co lõm khi thở, môi tím tái, li bì khó đánh thức, co giật, bỏ bú hoặc có dấu hiệu mất nước như tiểu ít, miệng khô, không có nước mắt khi khóc, cha mẹ cần đưa trẻ đến bệnh viện ngay.

ThS.BS Nguyễn Ngọc BáchĐơn vị Nội tổng hợpPhòng khám Đa khoa Tâm Anh Cầu Giấy