Đại biểu Quốc hội: Cần siết giá bán lại nhà ở xã hội sau 5 năm

Đại biểu Lý Anh Thư đề nghị Nhà nước cần có cơ chế quản lý giá bán lại nhà ở xã hội sau 5 năm cùng với việc siết nhóm người được mua.

Chiều 28/10, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi). Các đại biểu dành nhiều góp ý cho chính sách phát triển nhà ở xã hội, nhà cho thuê.

Tại dự thảo luật, Chính phủ đề xuất sau 5 năm kể từ ngày đã thanh toán đủ tiền, bên mua nhà ở xã hội không được bán lại tự do, chỉ được chuyển nhượng cho người thuộc trường hợp được mua theo quy định. Trong khi đó, Luật Nhà ở hiện hành cho phép sau 5 năm, chủ sở hữu nhà xã hội được chuyển nhượng cho người có nhu cầu theo cơ chế thị trường, tức không giới hạn bên mua lại.

Phó trưởng đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh An Giang Lý Anh Thư nói ủng hộ đề xuất nhằm hạn chế đầu cơ, trục lợi chính sách. Tuy nhiên, theo bà, dự thảo chưa có nguyên tắc xác định giá bán lại cho đúng người được hưởng chính sách về nhà ở xã hội sau 5 năm.

Trong bối cảnh giá nhà thương mại ngày càng vượt quá khả năng chi trả của người dân, bà Thư nhìn nhận, việc chưa có cơ chế kiểm soát giá bán lại “có thể làm giảm cơ hội tiếp cận nhà ở xã hội của những người thực sự có nhu cầu”.

“Thực tế, dù nhà xã hội được bán lại với giá thấp hơn nhà ở thương mại, mức đó có thể vẫn cao hơn đáng kể so với giá ban đầu. Khi đó, người bán có thể thu được khoản chênh lệch lớn từ chính sách hỗ trợ của Nhà nước”, bà nói, và cho rằng người mua phải gánh mức giá cao hơn. Điều này làm giảm ý nghĩa an sinh của chính sách với nhà ở xã hội.

Vì vậy, Phó đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh An Giang đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu cơ chế xác định giá bán lại sau 5 năm dựa trên mức mua ban đầu và chỉ số/hệ số hiệu chỉnh do cơ quan có thẩm quyền xác định. Chỉ số này có thể tính đến biến động hợp lý của chi phí xây dựng, mặt bằng giá.

“Việc quy định rõ nguyên tắc xác định giá bán lại sau 5 năm sẽ góp phần hạn chế đầu cơ, nâng cao hiệu quả thực chất của chính sách nhà ở”, bà Thư góp ý.

Cũng ủng hộ việc quy định mức giá bán lại nhà xã hội, nhưng ông Thạch Phước Bình, Phó trưởng đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Vĩnh Long cho rằng “nếu khống chế giá ở mức thấp lại hạn chế quyền tài sản của chủ sở hữu”.

Ông Bình đề xuất nghiên cứu cơ chế chủ đầu tư, quỹ nhà ở hoặc tổ chức được Nhà nước giao nhiệm vụ có quyền ưu tiên mua lại, đưa số căn này về quỹ nhà chính sách chung.

Tuy nhiên, ông Nguyễn Khánh Vũ, Chủ tịch HĐND phường Quảng Trị cho rằng dự thảo thiếu quy định chuyển tiếp, khiến những người đã hoặc sắp đủ thời hạn 5 năm mua nhà ở xã hội lúng túng khi muốn bán lại.

“Điều này có thể dẫn đến áp dụng không thống nhất giữa các địa phương và dễ phát sinh khiếu kiện”, đại biểu nói.

Ông đề nghị bổ sung vào dự thảo quy định người đã đủ điều kiện bán nhà xã hội trước ngày Luật Nhà ở (sửa đổi) có hiệu lực, được tiếp tục chuyển nhượng trong thời hạn chuyển tiếp.

Trong khi đó, ông Nguyễn Ngọc Sơn, đại biểu chuyên trách tại Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội góp ý không nên chỉ dừng ở hạn chế người chuyển nhượng, cần quản lý cả quá trình xét duyệt, phân phối và sử dụng loại nhà ở này.

Ông đề nghị bổ sung quy định về kết nối dữ liệu nhà ở với dữ liệu đất đai, dân cư và các dữ liệu có liên quan. Việc này có thể giúp xác minh điều kiện thụ hưởng, công khai kết quả xét duyệt, bảo vệ dữ liệu cá nhân, kiểm soát việc chuyển nhượng, cho thuê lại trái quy định.

“Nhà xã hội phải thực sự là chính sách an sinh dành cho người có nhu cầu, không được trở thành một cơ hội đầu tư hoặc phân khúc kinh doanh hưởng ưu đãi đặc biệt”, đại biểu nói.