Đại biểu Quốc hội: Nhà thầu xây dựng ‘càng làm càng lỗ’

Vì đơn giá công bố thấp hơn nhiều thị trường, nhà thầu xây dựng chưa thực hiện dự án đầu tư công đã có nguy cơ thua lỗ, theo Đại biểu Trần Thị Vân.

Sáng 31/10, Quốc hội tiếp tục thảo luận ở nghị trường về tình hình phát triển kinh tế – xã hội 2026 và kế hoạch 2027.

Bà Trần Thị Vân, Phó trưởng đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Bắc Ninh, nêu thực tế giá vật liệu xây dựng công bố thấp hơn nhiều giá thị trường tại một số dự án vốn công. Vì vậy theo bà, nhà thầu chưa triển khai dự án đã đứng trước nguy cơ bị thua lỗ. Dự án chậm tiến độ, vốn đầu tư không thể giải ngân.

“Đây là độ trễ trong điều chỉnh chính sách trước biến động của thị trường”, đại biểu nêu.

Tương tự, Phó chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Nguyễn Cao Sơn (đoàn Phú Thọ) cũng cho biết giá nhân công, vật liệu và nhiên liệu tăng đột biến trong khi nhiều công trình trọng điểm triển khai cùng một thời điểm. Thậm chí, ông Sơn cho rằng tình trạng này khiến “các nhà thầu càng làm, càng lỗ”.

Thực tế thời gian qua, nhu cầu xây dựng lớn đẩy giá vật liệu xây dựng lên cao. Riêng với cát san lấp, theo thống kê của Bộ Xây dựng, nhu cầu đến hơn 600 triệu m3, nhưng khả năng cung ứng chỉ đạt khoảng 394,5 triệu m3.

Chi phí trả nhân công xây dựng cũng tăng cao. Một số doanh nghiệp cũng ghi nhận mức chi trả thực tế cho nhân sự lên đến 900.000 – 1 triệu đồng, trong khi giá định mức hiện khoảng 300.000-400.000 đồng mỗi công.

Trước thực tế này, ông Cao Sơn đề xuất Chính phủ ban hành cơ chế điều hành đơn giá hợp đồng xây lắp, đầu tư công được ký trước ngày 1/7 theo hướng chia sẻ rủi ro giữa ngân sách và nhà thầu.

Ông cũng đề nghị tiếp tục hoàn thiện Luật Địa chất và khoáng sản để đưa đất thông thường chỉ phù hợp làm vật liệu san lấp, đắp nền ra khỏi danh mục khoáng sản nhóm 4. Theo ông, nhà điều hành cần chỉ đạo xử lý dứt điểm thủ tục thăm dò, cấp phép khai thác và nâng công suất khai thác với các mỏ cát, mỏ đá làm vật liệu thông thường đã có trong quy hoạch.

Đại biểu Trần Thị Vân đề nghị Quốc hội và Chính phủ xây dựng cơ chế đánh giá độ trễ chính sách. Theo bà, nhà điều hành cần đo lường thời gian từ khi phát hiện vướng mắc đến khi xử lý, từ khi tiếp nhận kiến nghị đến khi có kết quả thực chất. Bà cho rằng Quốc hội cũng cần tăng cường giám sát đối với những chính sách chậm được triển khai, những kiến nghị kéo dài và những cơ hội phát triển bị bỏ lỡ.

Tại phiên thảo luận sáng nay, nhiều đại biểu cũng kiến nghị gỡ khó trong tiếp cận nguồn vốn cho doanh nghiệp.

Ông Trịnh Xuân An, Ủy viên Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại nói rằng trong bối cảnh nhu cầu vốn dành cho hạ tầng và công trình lớn ở mức cao, doanh nghiệp, nhất là nhóm SME cũng cần được bảo đảm tiếp cận vốn với lãi suất phù hợp.

“Coi giảm lãi suất cho vay thực tế là một trọng tâm điều hành. Phối hợp điều tiết thanh khoản, giảm chi phí vốn, tiết giảm chi phí hoạt động ngân hàng, minh bạch lãi suất sau ưu đãi và các khoản phí để doanh nghiệp thực sự được giảm gánh nặng vay vốn”, ông An góp ý.

Ông đề nghị nhà điều hành nghiên cứu hỗ trợ lãi suất có mục tiêu, thời hạn và nguồn lực rõ ràng. Cùng với đó, đại biểu này đề xuất cơ cấu lại thời hạn trả nợ đối với doanh nghiệp khó khăn tạm thời nhưng có phương án phục hồi khả thi hay khoanh nợ trong những trường hợp đủ điều kiện, được kiểm soát chặt chẽ.

Tương tự, đại biểu Nguyễn Cao Sơn cũng đề xuất Ngân hàng Nhà nước khẩn trương chỉ đạo kéo dài, mở rộng cơ chế cơ cấu lại thời gian trả nợ và giữ nguyên nhóm nợ đến hết năm 2027 với các doanh nghiệp. Chính sách này có thể áp dụng với các doanh nghiệp gặp khó khăn do thị trường, nhưng sử dụng vốn đúng mục đích.

PGS.TS Trần Hoàng Ngân (đoàn TP HCM) nói chia sẻ với Thống đốc Ngân hàng Nhà nước trong thực hiện chính sách tiền tệ hiện nay “rất khó khăn, phải đảm bảo đa mục tiêu”. Ông đề nghị cơ quan này xem xét bài toán tái cấp vốn cho các ngân hàng thương mại để có được dòng vốn và kéo giảm lãi suất như sự mong đợi. Cùng với đó, đại biểu cũng mong muốn 4 ngân hàng quốc doanh sớm được tăng vốn để mở rộng tín dụng có định hướng cho nền kinh tế.