Đột quỵ xuất huyết não do vỡ túi phình

TP HCMÔng Thông, 47 tuổi, túi phình ở điểm giao động mạch não vỡ khiến máu lan rộng dẫn đến đột quỵ.

Ông Thông thỉnh thoảng đau đầu, nhìn mờ tưởng do căng thẳng nên không đi khám. Khi đau dữ dội, ông đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, BS.CKI Nguyễn Văn Hào, khoa Cấp cứu, ghi nhận tình trạng nguy kịch, kích thích, vật vã, khó thở, không thực hiện được y lệnh.

Êkíp lập tức kích hoạt quy trình cấp cứu đột quỵ – Code Stroke, chụp CT 1975 lát cắt ghi nhận túi phình kích thước khoảng 8 mm, bờ không đều, nằm tại vùng giao nhau giữa động mạch não trước và động mạch thông trước, nghi đã vỡ. Máu tràn vào khoang dưới nhện ở cả hai bán cầu, lan dọc liềm đại não, lều tiểu não và vào hệ thống não thất, kèm phù nhu mô não hai bên. Các bác sĩ hội chẩn lên phương án phẫu thuật kẹp cổ túi phình.

ThS.BS.CKII Mai Hoàng Vũ, khoa Ngoại Thần kinh – Cột sống, Trung tâm Khoa học Thần kinh, cho biết ca phẫu thuật gặp nhiều thách thức do túi phình nằm tại phức hợp động mạch thông trước, nơi kết nối hệ thống động mạch não trước hai bên và có nhiều nhánh mạch nhỏ nuôi não. Thành túi đã tổn thương, trong khi máu xuất huyết che khuất các mốc giải phẫu, gây khó khăn cho việc tiếp cận và nhận diện cổ túi phình.

Dưới sự hỗ trợ của hệ thống kính vi phẫu tích hợp AI giúp phóng đại các cấu trúc mạch máu nằm sâu trong não, các bác sĩ bóc tách, tiếp cận cổ túi phình và đặt clip titan chuyên dụng nhằm đóng kín đường máu đi vào túi phình, đồng thời bảo tồn các nhánh động mạch nuôi não. Sau khi đặt clip, bác sĩ tiêm chất chỉ thị huỳnh quang indocyanine green (ICG) vào tĩnh mạch, kiểm tra xác định túi phình đã được loại khỏi tuần hoàn, các nhánh động mạch xung quanh vẫn được tưới máu tốt.

Sau phẫu thuật, ông Thông tỉnh táo, sức khỏe dần cải thiện, các triệu chứng thần kinh giảm. Một tuần sau, người bệnh có thể đi lại và bắt đầu tập vật lý trị liệu để phục hồi khả năng vận động.

Túi phình hình thành khi một đoạn thành động mạch suy yếu, giãn phồng dưới áp lực dòng máu. Khi thành túi rách, máu từ động mạch thoát đột ngột vào khoang dưới nhện, gây tăng áp lực nội sọ, ảnh hưởng đến lượng máu nuôi não.

Bác sĩ Vũ cho rằng túi phình mạch não của ông Thông có khả năng tồn tại âm thầm trong nhiều năm mà người bệnh không hay biết. Phần lớn túi phình nhỏ chưa vỡ không gây triệu chứng. Một số trường hợp có thể xuất hiện đau đầu, nhìn đôi, sụp mi hoặc thay đổi thị lực khi túi phình phát triển, chèn ép các dây thần kinh lân cận. Những biểu hiện này dễ bị nhầm với các bệnh lý thông thường, trong khi nhiều người chỉ tình cờ phát hiện túi phình khi chụp mạch máu não vì nguyên nhân khác.

Người thường xuyên đau đầu, có từ hai người thân bậc một (cha mẹ, anh chị em ruột, con) từng mắc túi phình mạch não hoặc xuất huyết dưới nhện do vỡ túi phình, người bị tăng huyết áp, hút thuốc lá hoặc có triệu chứng thần kinh bất thường nên trao đổi với bác sĩ để được tư vấn tầm soát phù hợp.

Xét nghiệm máu, siêu âm, điện tim, X-quang và CT não thông thường không chuyên dùng để phát hiện túi phình mạch não. Bác sĩ có thể chỉ định CT mạch máu não (CTA) bằng hệ thống CT 100.000 lát cắt hoặc MRI mạch máu não (MRA) trên máy 1,5-3 Tesla để phát hiện túi phình, dị dạng mạch máu não, kể cả khi chưa có triệu chứng. Nếu túi phình chưa vỡ, bác sĩ căn cứ kích thước, vị trí, hình dạng và các yếu tố nguy cơ để quyết định theo dõi hoặc can thiệp, phòng ngừa biến chứng.

Khi có dấu hiệu nghi đột quỵ, cần gọi cấp cứu 115 hoặc đến cơ sở y tế có khả năng cấp cứu đột quỵ ngay, không tự dùng thuốc giảm đau rồi chờ triệu chứng giảm, tránh bỏ lỡ thời điểm điều trị.

Trọng Nghĩa – Như Ngọc

*Tên người bệnh đã được thay đổi