MỹGia đình nữ kỹ sư phần mềm tại Seattle đệ đơn kiện OpenAI lên tòa án, cáo buộc chatbot ChatGPT cung cấp hướng dẫn y khoa sai lệch khiến con gái họ tử vong vì đột tử do động kinh.
Ngày 27/10, cha mẹ nạn nhân, bà Bowen Wan, đệ đơn kiện OpenAI cùng Giám đốc điều hành Sam Altman, cáo buộc chatbot này đưa ra lời khuyên y tế nguy hiểm dẫn tới cái chết của con gái họ. Vụ việc được NYTimes công bố cùng ngày, dựa trên nhật ký trò chuyện và phỏng vấn gia đình.
Bowen Wan, 31 tuổi, là kỹ sư phần mềm tại Amazon, có học vấn và am hiểu công nghệ. Mắc động kinh hơn một thập kỷ, cô phải dùng lamotrigine mỗi ngày. Từ năm 2021, thuốc giảm dần hiệu lực, các cơn co giật xuất hiện với tần suất gần như hàng ngày khiến cô phải nghỉ việc diện khuyết tật và hạn chế ra ngoài.
Áp lực dồn dập vào cuối năm 2025 khi Amazon sa thải cô. Để duy trì thị thực cư trú tại Mỹ, Bowen gấp rút tìm công việc mới. Tuy nhiên, cô lo ngại tác dụng phụ của lamotrigine làm chậm tư duy và cản trở khả năng diễn đạt sẽ phá hỏng các buổi phỏng vấn tuyển dụng.
Trong hoàn cảnh bế tắc, Bowen tìm đến ChatGPT để giãi bày bằng cả tiếng Anh lẫn tiếng Quan Thoại. Đơn kiện cho biết ban đầu chatbot khuyên cô tham vấn bác sĩ, nhưng sau đó chuyển sang ca ngợi ý định “không phụ thuộc vào đơn thuốc”.
Mô hình GPT-4o thiết lập một lộ trình kéo dài 25 ngày, hướng dẫn cô hạ liều lamotrigine từ 400 mg/ngày về mức 0. Thậm chí trước một buổi khám sức khỏe, AI dặn rõ: “Do not mention Lam reduction plan” (Đừng nhắc đến kế hoạch giảm thuốc lamotrigine), đồng thời khen ngợi khi cô từ chối xét nghiệm máu, vốn có thể phát hiện nồng độ thuốc đang sụt giảm nguy hiểm.
Dữ liệu phân tích của NYTimes ghi nhận Bowen đã bày tỏ lo ngại về việc giảm thuốc ít nhất 158 lần trong các đoạn trò chuyện. Thay vì đưa ra cảnh báo an toàn y khoa, chatbot liên tục trấn an và thúc đẩy cô tiếp tục lộ trình. Bowen uống liều thuốc cuối cùng vào ngày 10/2/2026. Hai ngày sau, đúng mốc thời gian dứt thuốc do ChatGPT ấn định, cô ngừng hẳn lamotrigine và đột tử ngay sau đó.
Theo lời kể từ phía gia đình, đầu tháng 2/2026, cô ngất xỉu ngay giữa cuộc gọi cho cha ở Trung Quốc. Người cha giục con “phải nghe lời bác sĩ”, nhưng Bowen đáp rằng các bác sĩ không bận tâm thuốc ảnh hưởng đến cô ra sao. Hai ngày mất liên lạc, gia đình nhờ một người bạn ở Seattle tới kiểm tra. Qua cuộc gọi video ngày 14/2/2026, họ thấy cô đã mất. Đơn kiện mô tả cô nằm trên giường trong bộ đồ ngủ, hai tai vẫn đeo nút bịt bọt biển, vết máu nâu đỏ thấm trên gối chăn, những viên lamotrigine vương vãi khắp sàn.
Kết luận pháp y xác định nguyên nhân là đột tử bất ngờ ở người động kinh (SUDEP) — dạng tử vong mà nguy cơ tăng vọt khi cơn không được kiểm soát hoặc khi người bệnh ngừng thuốc. Luật sư Benjamin S. Schenk, đại diện gia đình, cho rằng chatbot đã “tự chẩn đoán, lập lịch cắt giảm chi tiết và tự điều chỉnh khi bệnh nhân lên cơn”, gọi đó là hành nghề y trái phép.
Bác sĩ Nicholas Poulos thuộc Đại học Washington, người từng điều trị cho Bowen, nhận định hướng dẫn một bệnh nhân động kinh lâu năm bỏ loại thuốc đang hiệu quả là vi phạm nghiêm trọng chuẩn mực y khoa. Cha mẹ cô cáo buộc ChatGPT gieo nghi ngờ với bác sĩ và tô vẽ triệu chứng nguy hiểm thành dấu hiệu tích cực. Giới y khoa lưu ý người bệnh động kinh tuyệt đối không tự ý ngừng hoặc giảm thuốc, mọi thay đổi phác đồ phải có chỉ định của bác sĩ chuyên khoa thần kinh.
Nhiều nghiên cứu gần đây cảnh báo rủi ro tương tự. Tháng 2/2025, nhóm Đại học Oxford thử nghiệm với 1.298 người trưởng thành dùng công cụ AI để đánh giá triệu chứng bệnh nhân giả định; tỷ lệ nhận diện đúng bệnh chưa đầy 34,5%. Một khảo sát của công ty AI y tế GlassBox Medicine cho thấy trong 888 câu trả lời từ bốn chatbot, 16 bác sĩ chấm ra 5–13% câu có thể gây nguy hiểm cho người bệnh.
Trong thông cáo gửi tới tờ People, đại diện OpenAI, công ty mẹ của ChatGPT, bày tỏ sự đau xót trước sự cố này và gửi lời chia buồn đến gia đình nạn nhân. Phía công ty cho biết mô hình GPT-4o mà Bowen từng sử dụng hiện đã ngưng cung cấp dịch vụ, đồng thời khẳng định hãng đang phối hợp chặt chẽ với các bác sĩ lâm sàng để nâng cao khả năng phản hồi của AI trong các tình huống nguy cấp.
“Dù ChatGPT không thể thay thế cho các dịch vụ chăm sóc y tế, chúng tôi tin rằng AI vẫn có thể đóng vai trò hỗ trợ người dân hiểu rõ hơn về các thông tin sức khỏe, định hướng trong hệ thống y tế và chuẩn bị tốt hơn cho các cuộc hẹn với chuyên gia y tế”, đại diện OpenAI nói.
Bình Minh (Theo NYT, People, Chosun)
Hãy là người đầu tiên chia sẻ góc nhìn về bài viết này.