Suy thận có di truyền?

Gia đình tôi có người thân bị suy thận phải lọc máu. Bệnh này có di truyền sang con cháu không và những người có tiền sử gia đình mắc bệnh thận cần làm gì để phát hiện sớm? (Lê Phương, Hải Phòng)

Suy thận là tình trạng chức năng thận suy giảm, khiến cơ quan này không còn khả năng lọc chất thải, đào thải lượng nước dư thừa và duy trì cân bằng các chất trong cơ thể như bình thường. Bệnh có thể tiến triển cấp tính hoặc kéo dài thành bệnh thận mạn. Khi chức năng thận suy giảm nghiêm trọng, người bệnh có thể phải điều trị thay thế thận bằng lọc máu hoặc ghép thận. Bệnh thận mạn thường diễn tiến âm thầm, không có dấu hiệu bất thường trong giai đoạn đầu.

Suy thận có thể liên quan đến yếu tố di truyền, nhưng không phải trường hợp nào cũng truyền từ cha mẹ sang con. Bệnh có nhiều nguyên nhân, trong đó một số trường hợp xuất phát từ bất thường gene, số khác là hậu quả của các bệnh lý mắc phải như đái tháo đường, tăng huyết áp, viêm cầu thận hoặc tổn thương thận do thuốc. Vì vậy, có người thân phải lọc máu không đồng nghĩa con cháu chắc chắn sẽ mắc suy thận. Điều này phụ thuộc vào nguyên nhân gây bệnh, tiền sử sức khỏe gia đình và các yếu tố nguy cơ của từng người.

Một số bệnh thận có thể di truyền qua nhiều thế hệ, chẳng hạn bệnh thận đa nang, hội chứng Alport và một số rối loạn gene. Những bệnh này có thể gây tổn thương thận, khiến chức năng thận suy giảm theo thời gian. Tuy nhiên, mỗi bệnh có quy luật di truyền và mức độ biểu hiện khác nhau, không phải tất cả người mang gene liên quan đều tiến triển đến suy thận. Do đó, cần tìm hiểu chẩn đoán cụ thể của người thân để đánh giá nguy cơ chính xác hơn.

Với trường hợp suy thận do đái tháo đường hoặc tăng huyết áp, con cháu không trực tiếp thừa hưởng tình trạng suy thận như một bệnh di truyền đơn thuần. Tuy nhiên, yếu tố gene và lối sống có thể khiến các thành viên trong gia đình cùng có nguy cơ mắc những bệnh nền này. Nếu không kiểm soát tốt đường huyết, huyết áp và các yếu tố nguy cơ khác, chức năng thận có thể bị ảnh hưởng. Vì thế, người có cha mẹ hoặc anh chị em mắc bệnh thận nên chủ động theo dõi sức khỏe, ngay cả khi chưa có triệu chứng.

Để phát hiện sớm bất thường, người có tiền sử gia đình mắc bệnh thận nên kiểm tra định kỳ. Tùy tiền sử gia đình và kết quả ban đầu, bác sĩ có thể chỉ định siêu âm thận hoặc các xét nghiệm chuyên sâu khác. Nếu nhiều thành viên trong gia đình mắc bệnh thận, bệnh xuất hiện từ khi còn trẻ hoặc có dấu hiệu bệnh di truyền, bác sĩ có thể cân nhắc tư vấn di truyền và xét nghiệm gene. Không phải ai có người thân suy thận cũng cần thực hiện xét nghiệm này.

Người có tiền sử gia đình mắc bệnh thận cũng nên duy trì cân nặng hợp lý, ăn uống cân đối, hạn chế muối, tập thể dục đều đặn, kiểm soát huyết áp và đường huyết, tránh tự ý sử dụng thuốc có nguy cơ gây tổn thương thận.

BS Hồ Mạnh LinhKhoa Nội thận – Lọc máu Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội