Vì sao TP HCM cần thu hút dòng vốn thế hệ mới?

TP HCM cần dòng vốn thế hệ mới gắn với công nghệ, R&D để giảm phụ thuộc gia công, tăng giá trị nội địa, đạt tăng trưởng hai con số.

Tại chương trình CEO500 thuộc Diễn đàn Kinh tế Mùa thu (AEF 2026) chiều 26/10, Phó chủ tịch UBND TP HCM Nguyễn Công Vinh cho biết địa phương đặt mục tiêu thu hút vốn đầu tư nước ngoài (FDI) năm nay 19 USD, tức hơn gấp đôi kết quả 2025 là 8,37 tỷ USD.

Không chỉ mở rộng quy mô, trọng tâm nhắm đến là dòng vốn thế hệ mới. “Thành phố xác định ưu tiên các dòng vốn FDI chất lượng cao, tập trung vào các lĩnh vực tài chính, công nghệ, chuyển đổi số, kinh tế xanh, phát triển bền vững và đổi mới sáng tạo”, ông Vinh cho biết.

Nêu lý do TP HCM cần dòng vốn thế hệ mới, ông Nguyễn Hữu Huân, Phó chủ tịch Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính Quốc tế tại TP HCM (VIFC-HCMC), chỉ ra hạn chế mang tính cơ cấu của dòng vốn FDI vào Việt Nam thời gian qua.

Theo đó, khu vực FDI ước góp 20,35% GDP năm 2025, chiếm 80,7% kim ngạch xuất khẩu cả nước trong 9 tháng đầu, nhưng giá trị gia tăng tạo ra chưa cao.

Số liệu OECD chỉ ra giá trị gia tăng có nguồn gốc nước ngoài chiếm khoảng 48%, còn 52% tạo ra ở nội địa nhưng cũng đã tính cả đóng góp của doanh nghiệp FDI. Trong các dự án công bố giai đoạn 2020-2024, hoạt động nghiên cứu & phát triển (R&D) chỉ chiếm 1,9% tổng vốn đầu tư.

Đồng thời, chỉ khoảng 5% lao động trong ngành chế biến chế tạo đạt trình độ kỹ năng cao, theo World Bank. Những dữ liệu này cho thấy mô hình xuất khẩu của Việt Nam hiện vẫn nặng về gia công, lắp ráp, trong khi năng lực nghiên cứu, sáng tạo chưa phát triển tương xứng.

Do đó, Việt Nam nói chung và TP HCM nói riêng cấp thiết thu hút dòng vốn thế hệ mới gắn với nghiên cứu và phát triển, đào tạo kỹ sư, hợp tác công nghệ và nâng cấp năng lực các nhà cung ứng trong nước.

Điều này cũng phù hợp Nghị quyết 10 của Bộ Chính trị, xác định chuyển tư duy chủ yếu thu hút vốn sang phát triển nền tảng đầu tư chiến lược quốc gia. Nhiệm vụ trung tâm của Nghị quyết là phát triển mạnh hệ sinh thái công nghiệp trong nước và liên kết thực chất giữa doanh nghiệp FDI với doanh nghiệp Việt.

“Để tăng trưởng hai con số thì không thể duy trì mô hình phát triển tuyến tính hiện tại mà cần có bước nhảy vọt về năng suất và công nghệ”, ông Huân, nói.

Đồng quan điểm, ông Don Lâm, Giám đốc kiêm Cổ đông sáng lập VinaCapital, nhận định công nghệ sẽ là động lực tăng trưởng của Việt Nam những năm tới và TP HCM đang ở vị thế thuận lợi để trở thành trung tâm của xu hướng này.

“Nếu muốn vượt qua bẫy thu nhập trung bình và trở thành quốc gia phát triển vào năm 2045, chúng ta cần công nghệ”, ông nói. Đại diện VinaCapital cho hay đang nỗ lực đưa các nhà đầu tư lớn trong lĩnh vực công nghệ và bán dẫn đến thành phố, hỗ trợ xây dựng hệ sinh thái khiến họ muốn ở lại và tiếp tục phát triển.

TP HCM đang có một số điều kiện thuận lợi để thu hút dòng vốn thế hệ mới, với không gian kinh tế, đô thị và kết nối được mở rộng sau sáp nhập, tạo thêm dư địa cho các dự án quy mô lớn. Luật Phát triển đô thị số cũng mở ra khung thể chế đột phá: phân cấp, phân quyền mạnh hơn về quy hoạch và huy động nguồn lực.

Cùng với đó, Trung tâm Tài chính Quốc tế tại TP HCM đã chính thức vận hành hơn nửa năm qua. “VIFC-HCMC định hướng không chỉ là nơi cung ứng hay thu hút vốn mà đóng vai trò là bộ điều phối, hướng dòng vốn chảy vào những lĩnh vực ưu tiên của Thành phố và Việt Nam”, ông Huân, cho biết.

Phó chủ tịch VIFC-HCMC đề xuất 6 lĩnh vực tiềm năng hút vốn chất lượng cao gồm AI và hạ tầng số; bán dẫn và robot; chuỗi khối (blockchain) và tài chính số; công nghệ sinh học và công nghệ xanh; công nghệ lượng tử và an ninh mật mã; cùng các hoạt động R&D, thiết kế và dịch vụ tri thức.

Với AI, đặc biệt là tác nhân AI, ông San Eng, Chủ tịch WorkOptional (Singapore), đánh giá Việt Nam có 3 điểm mạnh độc đáo. Theo chuyên gia, cách tiếp cận khéo léo của chính sách ngoại giao cây tre có dấu hiệu ứng dụng sang cả AI, tức kết nối công nghệ cả phương Đông và phương Tây.

So với các quốc gia Đông Nam Á khác, Việt Nam có khả năng kiểm soát và bảo đảm chủ quyền tốt hơn đối với “bộ não” hệ sinh thái công nghệ. Chẳng hạn, các nền tảng nhắn tin và ví điện tử hàng đầu đều thuộc sở hữu trong nước.

“Ngoài ra, giáo dục và tinh thần khởi nghiệp của người Việt tạo vị thế thuận lợi để tận dụng đà phát triển của nền kinh tế tác nhân AI đang hình thành”, ông chỉ ra.

Phó chủ tịch UBND TP HCM Nguyễn Công Vinh, nhận định vốn FDI, công nghệ và tài chính không thể phát huy đầy đủ giá trị nếu vận hành riêng lẻ. “Chúng ta cần kết nối 3 yếu tố này thành một trục phát triển thống nhất, gắn nhu cầu của địa phương với năng lực quốc gia và các nguồn lực toàn cầu”, ông nói.

Với mỗi cơ hội đầu tư, ông cho biết Thành phố sẽ cùng doanh nghiệp xác định rõ dự án, địa điểm, nguồn lực và lộ trình triển khai. Đồng thời, tiếp tục phối hợp với các bộ ngành và đơn vị liên quan để kết nối đối tác, tháo gỡ khó khăn và thúc đẩy những đề xuất khả thi từng bước trở thành dự án cụ thể.

Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026 diễn ra từ ngày 26 đến 29/10, lần đầu hợp tác, đồng thương hiệu với Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF). Diễn đàn năm nay có chủ đề “Tinh thần hợp tác trong kỷ nguyên mới” do UBND TP HCM chủ trì, tổ chức bởi Trung tâm Cách mạng công nghiệp lần thứ 4 (C4IR).