Vì sao trẻ dễ tái nhiễm virus Rhino?

Virus Rhino có hơn 160 chủng, miễn dịch sau một lần mắc bệnh không bảo vệ trước các chủng còn lại khiến trẻ dễ tái nhiễm.

BS.CKI Nguyễn Thị Hạnh Trang, Phó khoa Nhi, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho biết virus Rhino gồm ba nhóm chính A, B và C, với hơn 160 chủng khác nhau. Khi virus xâm nhập cơ thể, hệ miễn dịch tạo ra kháng thể giúp nhận diện và chống lại chủng từng mắc. Tuy nhiên, do sự khác biệt giữa các chủng, kháng thể từ lần nhiễm trước có thể không bảo vệ hiệu quả trước chủng mới. Đây là nguyên nhân chính khiến trẻ vẫn có thể mắc bệnh dù vừa khỏi một đợt nhiễm. Khả năng bảo vệ trước một chủng virus cũng không đồng nghĩa trẻ có miễn dịch với tất cả chủng Rhino đang lưu hành.

Theo bác sĩ Trang, trẻ dễ nhiễm bệnh hơn do hệ miễn dịch chưa có nhiều lần tiếp xúc với các chủng virus khác nhau. Khi bắt đầu đi nhà trẻ, trẻ thường xuyên tiếp xúc gần với bạn bè, dùng chung đồ chơi và sinh hoạt trong không gian tập thể, tạo điều kiện cho virus hô hấp lây lan. Nhiều chủng virus Rhino có thể cùng lưu hành trong cộng đồng.

Trẻ tái nhiễm virus Rhino thường có biểu hiện tương tự lần mắc trước như hắt hơi, sổ mũi, nghẹt mũi, ho, đau họng, đôi khi sốt. Phần lớn trường hợp hồi phục trong khoảng 7-10 ngày, song triệu chứng ho có thể kéo dài. Mức độ bệnh giữa các lần nhiễm cũng khác nhau, không phải lần mắc sau luôn nhẹ hơn lần trước.

Virus Rhino có thể gây viêm đường hô hấp dưới, khò khè hoặc khởi phát cơn hen cấp, nhất là ở trẻ sinh non, tiền sử mắc hen phế quản, bệnh phổi mạn tính hoặc suy giảm miễn dịch. Khi trẻ liên tiếp xuất hiện triệu chứng hô hấp, bác sĩ cần đánh giá khoảng cách giữa các đợt bệnh, mức độ hồi phục, biểu hiện hiện tại để định hướng nguyên nhân.

Trường hợp cần thiết có thể được chỉ định xét nghiệm PCR đa tác nhân đường hô hấp, hỗ trợ phát hiện Rhino và các virus gây bệnh khác. Tuy nhiên, kết quả PCR dương tính với virus Rhino ở hai lần xét nghiệm chưa đủ khẳng định trẻ tái nhiễm, bởi dấu vết di truyền của virus từ lần mắc trước có thể vẫn được phát hiện sau khi triệu chứng cải thiện. Để phân biệt chính xác các chủng virus giữa hai lần nhiễm, bác sĩ cần xét nghiệm chuyên sâu.

Bác sĩ Trang khuyến cáo phụ huynh đưa trẻ đi khám nếu sốt tái đi tái lại, ho tăng dần, ăn uống giảm rõ hoặc triệu chứng đã giảm rồi trở nặng. Trường hợp trẻ khó thở, co lõm lồng ngực, tím tái hoặc li bì cần được cấp cứu. Nếu trẻ thường xuyên mắc nhiễm trùng nặng, phải nhập viện nhiều lần hoặc chậm tăng cân, cần kiểm tra để loại trừ bệnh lý tiềm ẩn.

Hiện chưa có vaccine phòng virus Rhino. Để giảm nguy cơ mắc bệnh nhiều lần, phụ huynh nên hướng dẫn trẻ rửa tay thường xuyên, che miệng khi ho, hắt hơi, vệ sinh đồ chơi và hạn chế tiếp xúc gần với người đang có triệu chứng hô hấp. Trẻ mắc bệnh cần nghỉ ngơi, uống đủ nước và chăm sóc triệu chứng phù hợp độ tuổi. Phụ huynh không tự ý cho trẻ dùng kháng sinh hoặc thuốc cảm phối hợp khi chưa có chỉ định của bác sĩ.