Đau khi vận động, khớp phát tiếng lạo xạo, cảm giác kẹt khi co duỗi hoặc hạn chế tầm vận động có thể là những dấu hiệu cảnh báo sụn mất khả năng chịu lực.
Sụn khớp là lớp mô đàn hồi bao phủ đầu xương, giúp giảm ma sát và phân tán lực khi vận động. Cấu trúc sụn gồm mạng lưới collagen, proteoglycan và nước, tạo nên khả năng chịu nén và phục hồi hình dạng sau khi chịu tải. Khi sụn thoái hóa hoặc bị tổn thương, khả năng cơ học này có thể suy giảm, đồng thời ảnh hưởng đến xương dưới sụn và các mô xung quanh. Tuy nhiên, sụn không có dây thần kinh nên không thể xác định mức độ tổn thương chỉ qua cảm giác đau.
Bác sĩ Hoàng Quyết Tiến, Trung tâm Thông tin Y khoa, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cho biết những dấu hiệu dưới đây có thể cảnh báo vấn đề ở khớp, cần được bác sĩ đánh giá để xác định nguyên nhân.
Đau khi vận động hoặc chịu lực
Đau khi đi bộ, đứng lâu, lên xuống cầu thang hoặc đứng dậy sau khi ngồi có thể gặp ở người bệnh thoái hóa khớp. Khi cấu trúc sụn biến đổi, khả năng phân tán tải thay đổi, đồng thời xương dưới sụn và các mô quanh khớp có thể chịu ảnh hưởng. Cơn đau thường tăng khi vận động và giảm khi nghỉ ngơi, nhưng có thể xuất hiện thường xuyên hơn khi bệnh tiến triển.
Đau không phản ánh trực tiếp mức độ hư hỏng của sụn. Sụn không có thần kinh cảm giác nên cơn đau thường xuất phát từ những cấu trúc khác trong khớp.
Tiếng lục cục khi cử động
Khi xảy ra thoái hóa sụn và những thay đổi khác trong khớp, động tác co duỗi gối có thể gây ra tiếng lục cục. Nếu bề mặt khớp biến đổi, gai xương hình thành hoặc chuyển động không còn trơn tru, tiếng kêu có thể xuất hiện rõ hơn.
Tuy nhiên, tiếng kêu không đồng nghĩa sụn đang bị bào mòn. Nếu không kèm đau, sưng hoặc hạn chế vận động, hiện tượng này có thể không đáng lo ngại. Nếu tiếng kêu mới xuất hiện hoặc tăng dần cùng các triệu chứng khác, người bệnh nên đi khám để tìm nguyên nhân.
Cảm giác kẹt hoặc khóa khớp
Tổn thương sụn có thể gây nứt, bong hoặc hình thành mảnh sụn xương di chuyển bên trong khớp. Trong một số trường hợp, những mảnh này cản trở chuyển động, khiến khớp mắc lại khi gập hoặc duỗi.
Tuy nhiên, khóa khớp cũng có thể do rách sụn chêm hoặc dị vật trong khớp. Nếu khớp đột ngột không thể duỗi hoặc gập hết tầm, đặc biệt sau chấn thương, người bệnh cần đi khám sớm, không cố bẻ hoặc xoay mạnh để làm khớp bật trở lại.
Sưng và nóng đỏ quanh khớp
Thoái hóa sụn có thể đi kèm phản ứng viêm ở màng hoạt dịch, làm tăng dịch khớp và gây sưng. Đây là phản ứng của toàn bộ khớp, không phải biểu hiện trực tiếp của sụn bị sưng hay nóng đỏ.
Nếu khớp sưng nóng đột ngột, đau dữ dội hoặc kèm sốt, cần nghĩ đến những nguyên nhân như gout, viêm khớp cấp hoặc nhiễm trùng khớp. Người bệnh nên được đánh giá y tế khẩn cấp, nhất là khi không thể chịu lực lên khớp.
Khó gập gối sâu, không duỗi thẳng chân hoặc giảm khả năng ngồi xổm có thể xuất hiện khi sụn và các cấu trúc khác trong khớp bị thoái hóa. Đau, sưng, cứng khớp và gai xương đều có thể góp phần làm giảm biên độ vận động.
Khi hạn chế vận động kéo dài, cơ quanh khớp có thể yếu đi, khiến việc kiểm soát chuyển động khó khăn hơn. Người bệnh không nên bất động kéo dài mà cần điều chỉnh hoạt động, tập luyện phù hợp với tình trạng khớp và tránh những động tác làm đau tăng rõ rệt.
Bác sĩ Tiến khuyến nghị để giảm áp lực lên sụn khớp, người bệnh nên duy trì cân nặng hợp lý, tập các bài tăng sức mạnh cơ quanh khớp và điều chỉnh cường độ vận động theo tình trạng đau. Ngoài ăn uống đủ chất, có thể bổ sung tinh chất thiên nhiên collagen type II không biến tính, collagen peptide thủy phân, màng vỏ trứng (eggshell membrane), tinh chất nghệ (turmeric root) và chondroitin sulfate… để hỗ trợ giảm đau an toàn, tái tạo sụn khớp, làm chậm thoái hóa, giúp duy trì vận động linh hoạt.
Nếu tình trạng đau khớp kéo dài, nên đi khám chuyên khoa. Chụp X-quang có thể cho thấy khe khớp hẹp hoặc gai xương, chụp MRI cung cấp thêm thông tin về sụn và các mô mềm khi có chỉ định.
Hãy là người đầu tiên chia sẻ góc nhìn về bài viết này.