Hai bệnh mắt có thể khiến thị lực suy giảm

Thoái hóa điểm vàng làm giảm khả năng nhìn rõ các chi tiết ngay trước mắt, bong võng mạc có thể gây mất thị lực nhanh nếu không được điều trị kịp thời.

Võng mạc là lớp mô nhạy cảm với ánh sáng nằm ở phía sau mắt, có nhiệm vụ tiếp nhận hình ảnh và chuyển tín hiệu đến não. Thoái hóa điểm vàng và bong võng mạc đều ảnh hưởng đến võng mạc nhưng gây tổn thương ở những vùng khác nhau, với biểu hiện và phương pháp điều trị riêng.

Thoái hóa điểm vàng làm giảm thị lực trung tâm

Thoái hóa điểm vàng do tuổi tác là tình trạng vùng hoàng điểm ở trung tâm võng mạc bị tổn thương theo thời gian. Đây là khu vực giúp mắt nhìn rõ những chi tiết ngay trước mặt như chữ viết, khuôn mặt hoặc vật thể. Bệnh thường gặp ở người lớn tuổi, có thể khiến việc đọc sách, nhận diện khuôn mặt hoặc lái xe trở nên khó khăn.

Theo Viện Mắt Quốc gia Mỹ (NEI), bệnh có hai dạng chính là thể khô và thể ướt. Thể khô phổ biến hơn, xảy ra khi hoàng điểm mỏng dần và thường tiến triển chậm qua nhiều năm. Ở giai đoạn đầu, người bệnh có thể chưa nhận thấy triệu chứng. Khi bệnh tiến triển, vùng nhìn trung tâm có thể mờ, xuất hiện điểm trống hoặc các đường thẳng trông cong, méo mó.

Thể ướt ít phổ biến hơn nhưng có thể khiến thị lực suy giảm nhanh hơn. Tình trạng này xảy ra khi các mạch máu bất thường phát triển phía sau võng mạc, rò rỉ dịch hoặc máu và gây tổn thương hoàng điểm.

Người mắc thoái hóa điểm vàng không nhất thiết mất thị lực hoàn toàn, song tổn thương vùng nhìn trung tâm có thể ảnh hưởng đáng kể đến sinh hoạt. Tuổi cao, tiền sử gia đình và hút thuốc là những yếu tố làm tăng nguy cơ mắc bệnh.

Bệnh thường được phát hiện qua khám mắt có giãn đồng tử. Bác sĩ có thể chỉ định chụp cắt lớp quang học (OCT) để đánh giá mức độ tổn thương. Tùy thể bệnh và giai đoạn, người bệnh có thể được theo dõi định kỳ hoặc điều trị bằng các phương pháp phù hợp.

Bong võng mạc có thể gây mất thị lực đột ngột

Khác với thoái hóa điểm vàng, bong võng mạc xảy ra khi lớp võng mạc tách khỏi vị trí bình thường ở phía sau mắt. Tình trạng này làm gián đoạn nguồn nuôi dưỡng và chức năng của võng mạc, có thể gây mất thị lực vĩnh viễn nếu không xử trí kịp thời.

Theo NEI, triệu chứng thường xuất hiện nhanh, gồm đột ngột thấy nhiều đốm đen, đường ngoằn ngoèo trước mắt, chớp sáng ở một hoặc hai mắt, cảm giác có bóng tối hoặc màn che lan qua một phần tầm nhìn. Người bệnh cũng có thể nhìn mờ hoặc giảm thị lực. Nếu vùng bong còn nhỏ, bệnh đôi khi chưa gây triệu chứng rõ rệt.

Bong võng mạc có thể xảy ra ở bất kỳ ai, nhưng nguy cơ cao hơn ở người cận thị nặng, từng phẫu thuật hoặc chấn thương mắt, có tiền sử gia đình mắc bệnh, bệnh võng mạc tiểu đường hoặc từng bị bong võng mạc ở mắt còn lại. Những thay đổi của dịch kính theo tuổi cũng có thể kéo rách võng mạc, tạo điều kiện cho dịch lọt vào và làm lớp mô này tách khỏi vị trí ban đầu.

Đây là tình trạng cấp cứu nhãn khoa. Khi xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo, người bệnh cần đến cơ sở chuyên khoa mắt hoặc phòng cấp cứu ngay, không nên chờ triệu chứng tự hết. Tùy vị trí và mức độ tổn thương, bác sĩ có thể dùng laser, áp lạnh để xử lý vết rách hoặc phẫu thuật đưa võng mạc trở lại vị trí bình thường.

Hai bệnh lý trên có thể cùng gây nhìn mờ nhưng không thể phân biệt chỉ dựa vào cảm giác của người bệnh. Người lớn tuổi, người có tiền sử bệnh võng mạc hoặc thuộc nhóm nguy cơ nên khám mắt định kỳ ngay cả khi chưa nhận thấy thay đổi thị lực.