Cách người mẹ quản lý cảm xúc và thiết lập ranh giới độc lập ảnh hưởng trực tiếp đến tính cách, sự tự tin và các mối quan hệ xã hội của con sau này.
Cảm xúc của mẹ lây lan đến con
Nghiên cứu của Viện Tâm lý học Trung Quốc chỉ ra rằng, khi người mẹ có nhiều cảm xúc tiêu cực, tần suất xung đột gia đình gia tăng khiến trẻ cũng mang tâm lý tồi tệ hơn.
Tương tự, nghiên cứu tại Trung tâm Liên ngành Herzliya (Israel) trên 125 trẻ em ghi nhận, những trẻ có mẹ mắc chứng trầm cảm thường có mức độ hormone căng thẳng (cortisol) cao hơn, dễ có biểu hiện lo âu và thu mình.
Trẻ lớn lên trong môi trường có người mẹ thường xuyên căng thẳng có thể phát triển theo hai hướng: Học cách giải quyết mâu thuẫn bằng sự tức giận, hoặc trở nên nhút nhát, sợ mắc lỗi và luôn cố làm hài lòng người khác. Ngược lại, người mẹ biết kiểm soát cảm xúc, duy trì sự bình tĩnh trước khó khăn sẽ giúp con hình thành cảm giác an toàn, từ đó tự tin khám phá thế giới.
Mẹ càng kiểm soát, con càng khó tự lập
Một người mẹ phàn nàn con trai 11 tuổi chưa từng tự dọn phòng hay chuẩn bị cặp sách. Một hôm đi làm về muộn, chị nhờ con dọn đồ chơi nhưng cậu bé từ chối: “Đó là việc của mẹ”. Trong khi đó, một người mẹ khác chủ động nhờ con trai xách đồ, sắp xếp giá sách. Dù con làm chưa hoàn hảo, chị vẫn ghi nhận. Nhờ vậy, cậu bé dần chủ động giúp đỡ việc nhà.
Nghiên cứu công bố năm 2025 trên 302 học sinh trung học cho thấy, hành vi kiểm soát tâm lý của người mẹ có tỷ lệ nghịch với khả năng tự lập của con trai. Trẻ bị kiểm soát quá mức thường muốn xa cách mẹ về mặt tình cảm nhưng lại phụ thuộc hoàn toàn vào mẹ trong sinh hoạt hàng ngày – trạng thái được các chuyên gia gọi là “độc lập giả tạo”.
Cách mẹ ứng xử là hình mẫu của con
Trẻ em học cách giải quyết vấn đề thông qua việc quan sát hành vi của người lớn. Tiểu Vũ và Hạo Hạo bằng tuổi, học chung trường. Khi Tiểu Vũ bị điểm kém, mẹ bình tĩnh cùng con tìm nguyên nhân. Nếu con xích mích với bạn bè, bà khuyên con học cách bao dung. Ngược lại, mẹ của Hạo Hạo thường xuyên phàn nàn vì những chuyện nhỏ. Bà mắng mỏ khi con thi kém và yêu cầu con đánh trả khi xảy ra mâu thuẫn. Khi trưởng thành, Hạo Hạo trở nên dễ cáu giận, thường xuyên thay đổi công việc và hay tranh cãi với bạn đời.
Nghiên cứu năm 2025 về sự truyền tải hành vi giữa các thế hệ khẳng định, sự cảm thông và cách ứng xử của người mẹ sẽ định hình trực tiếp lòng trắc ẩn của con trẻ.
Mẹ có cuộc sống riêng, con mới dễ trưởng thành
Khảo sát năm 2026 của Đại học Trung Sơn (Trung Quốc) cho thấy trẻ em nhìn chung luôn sẵn sàng chia sẻ cảm xúc với mẹ. Tuy nhiên, nếu người mẹ chuyển những nhu cầu tình cảm chưa được đáp ứng trong hôn nhân sang con, trẻ sẽ phải sớm gánh vác vai trò người đồng hành cảm xúc, dẫn đến mất không gian phát triển độc lập.
Một người mẹ 50 tuổi ở nông thôn Trung Quốc có con trai mê trò chơi điện tử. Thay vì cằn nhằn hay giám sát, bà tự đăng ký chương trình học chuyên ngành Ngôn ngữ và Văn học Trung Quốc với tuyên bố: “Để xem con đỗ đại học trước hay mẹ lấy được bằng trước”. Kết quả, con trai bà trúng tuyển vào một trường đại học top đầu, còn bà cũng hoàn thành chương trình học.
Các chuyên gia nhận định, khi người mẹ có mục tiêu và cuộc sống riêng, họ không chỉ giảm bớt áp lực giám sát lên con cái mà còn tạo ra một hình mẫu tích cực để con nỗ lực phấn đấu.
Nhật Minh (Theo Aboluowang)
Hãy là người đầu tiên chia sẻ góc nhìn về bài viết này.