Ăn nhiều vitamin C gây hại gì không?

Tôi nghe nói sử dụng nhiều vitamin C có thể dẫn đến ung thư. Cam, ổi chứa nhiều vitamin C, nếu ăn hàng ngày có ảnh hưởng không? (Hồng Minh, 28 tuổi, Ninh Bình)

Chưa có bằng chứng cho thấy ăn cam, ổi hoặc bổ sung vitamin C từ thực phẩm với lượng thông thường làm tăng nguy cơ ung thư. Ngược lại, chế độ ăn nhiều rau quả, trong đó có các thực phẩm giàu vitamin C, thường được khuyến nghị như một phần của chế độ ăn lành mạnh.

Vitamin C là vitamin tan trong nước, tham gia nhiều hoạt động của cơ thể như tổng hợp collagen, chống oxy hóa, hỗ trợ chức năng miễn dịch và tăng hấp thu sắt từ thực phẩm. Cơ thể không tự tổng hợp được vitamin C nên cần bổ sung thông qua chế độ ăn hàng ngày.

Nhu cầu vitamin C ở người trưởng thành khoảng 75 mg mỗi ngày đối với nữ và 90 mg đối với nam. Nhiều loại rau quả có thể đáp ứng lượng này. Ổi thuộc nhóm quả đặc biệt giàu vitamin C, trong khi cam, bưởi, kiwi, dâu tây, ớt chuông, súp lơ và nhiều loại rau xanh cũng là nguồn cung cấp vitamin C.

Người khỏe mạnh có thể ăn cam, ổi thường xuyên như một phần của chế độ ăn đa dạng, không cần tránh các loại quả này vì lo ngại ung thư. Cũng không cần cố ăn thật nhiều một loại trái cây để bổ sung vitamin C, bởi cơ thể có thể nhận dưỡng chất này từ nhiều loại thực phẩm khác nhau.

Điều cần lưu ý là bổ sung vitamin C liều cao từ viên uống, bột hoặc viên sủi trong thời gian dài. Theo Viện Y tế Quốc gia Mỹ (NIH), giới hạn dung nạp tối đa đối với người trưởng thành là 2.000 mg vitamin C mỗi ngày, tính từ tất cả các nguồn. Lượng quá cao có thể gây tiêu chảy, buồn nôn, đau quặn bụng. Ở người mắc bệnh thừa sắt di truyền, dùng vitamin C liều cao kéo dài còn có thể làm tình trạng tích tụ sắt nghiêm trọng hơn.

Một số nghiên cứu trong phòng thí nghiệm từng đặt giả thuyết vitamin C ở liều cao có thể hoạt động như chất tiền oxy hóa và gây tổn thương tế bào. Tuy nhiên, bằng chứng hiện nay không cho thấy lượng vitamin C cao làm tăng nguy cơ ung thư ở người. Các thử nghiệm lâm sàng cũng chưa chứng minh việc uống bổ sung vitamin C giúp ngăn ngừa ung thư.

Do đó, thông tin “ăn nhiều thực phẩm chứa vitamin C gây ung thư” không phản ánh đúng bằng chứng khoa học hiện có. Người khỏe mạnh nên ưu tiên vitamin C từ thực phẩm, ăn đa dạng rau quả và không tự ý sử dụng các chế phẩm vitamin C liều cao kéo dài khi không có chỉ định.

Ung thư hình thành do nhiều yếu tố như tuổi, di truyền, thuốc lá, rượu bia, béo phì, ít vận động, một số tác nhân môi trường và nhiễm trùng. Trong đó, một số virus có thể làm tăng nguy cơ ung thư, điển hình là HPV và virus viêm gan B. HPV nguy cơ cao có thể gây ung thư cổ tử cung và liên quan đến một số ung thư khác như âm hộ, âm đạo, hậu môn, dương vật và vùng miệng – họng; nhiễm virus viêm gan B mạn tính làm tăng nguy cơ ung thư gan.

Bên cạnh duy trì chế độ ăn lành mạnh, không hút thuốc, hạn chế rượu bia và khám sức khỏe định kỳ, một số ung thư liên quan đến tác nhân nhiễm trùng có thể được dự phòng bằng vaccine, như vaccine HPV và viêm gan B. Với HPV có hai loại vaccine, trong đó loại Gardasil 9 phòng ngừa 9 type 6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52 và 58, chỉ định tiêm cho nam và nữ tuổi 9-45, hiệu quả bảo vệ đến trên 90%. Bạn 28 tuổi có lịch tiêm ba mũi trong 6 tháng.

Với viêm gan B, Việt Nam có vaccine loại đơn và phối hợp với viêm gan A trong một mũi tiêm. Vaccine có lịch tiêm ba mũi trong 6 tháng, xét nghiệm kháng thể trước tiêm, tiêm nhắc khi kháng thể giảm. Trường hợp thuộc nhóm nguy cơ cao, hoặc cần tiêm phác đồ nhanh cần bốn mũi, với ba mũi đầu trong một tháng, mũi thứ cách mũi thứ ba một năm.

BS.CKI Nguyễn Tiến ĐạoQuản lý Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC

Độc giả đặt câu hỏi tư vấn vaccine tại đây.