Giảm cân nhanh có làm tăng nguy cơ sỏi mật?

Tôi ăn ít hơn và giảm số lượng bữa mỗi ngày nên giảm hai kg trong một tuần. Giảm cân quá nhanh có làm tăng nguy cơ sỏi mật? (Thúy An, 28 tuổi, Hà Nội)

Giảm cân quá nhanh có thể làm tăng nguy cơ hình thành sỏi mật, đặc biệt là sỏi cholesterol. Nguy cơ này cao hơn ở người thừa cân, béo phì giảm cân cấp tốc, nhịn ăn kéo dài, áp dụng chế độ ăn rất ít năng lượng hoặc giảm cân nhanh sau phẫu thuật thu nhỏ dạ dày.

Túi mật có chức năng dự trữ, cô đặc dịch mật do gan sản xuất, co bóp để đưa dịch mật xuống ruột non, hỗ trợ tiêu hóa chất béo. Khi nhịn ăn kéo dài, gan phải tăng bài tiết cholesterol vào dịch mật. Dịch mật không thể hòa tan cholesterol kịp thời thúc đẩy kết tụ các tinh thể cholesterol, từ đó phát triển thành sỏi. Nguy cơ hình thành sỏi khi giảm cân có thể phụ thuộc vào mức cân nặng ban đầu, phương pháp giảm cân và các yếu tố sức khỏe khác.

Để giảm cân an toàn, bạn nên điều chỉnh khẩu phần ăn hợp lý, tránh nhịn đói quá lâu, không bỏ bữa cũng như áp dụng chế độ ăn kiêng quá khắt khe.

Bạn nên giảm năng lượng nạp vào từ từ và vẫn bảo đảm đủ chất dinh dưỡng thay vì nhịn ăn. Ưu tiên rau xanh, trái cây, các loại đậu, ngũ cốc nguyên hạt, cá, trứng, thịt nạc, chất béo lành mạnh. Không nên loại bỏ hoàn toàn chất béo khỏi khẩu phần, vì chất béo kích thích túi mật co bóp, giúp tống xuất dịch mật. Hạn chế đồ uống có đường, bánh kẹo, thực phẩm tinh chế và các món chứa nhiều chất béo bão hòa.

Bạn nên kết hợp vận động thể lực đều đặn để hỗ trợ kiểm soát cân nặng, hạn chế nguy cơ hình thành sỏi mật so với các phương pháp giảm cân cấp tốc.

Bạn nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng trước khi giảm cân để được tư vấn phương pháp phù hợp.

Sỏi mật thường không gây triệu chứng và có thể được phát hiện tình cờ khi khám sức khỏe. Nếu sỏi phát triển kích thước dễ làm tắc đường mật, gây đau vùng hạ sườn phải hoặc vùng trên rốn, buồn nôn, nôn. Khi đau bụng dữ dội hoặc kéo dài, đặc biệt khi kèm sốt, rét run hay vàng da, người bệnh cần đến cơ sở y tế để bác sĩ kiểm tra.

ThS.BS Hà Thị LoanKhoa Tiêu hóa – Gan mật – Tụy Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội