Mẹ tôi bị phù tay voi sau điều trị ung thư vú, tình trạng này có thể điều trị không, bằng phương pháp nào? (Thúy Nga, TP HCM)
Phù bạch huyết hay phù tay là di chứng thường gặp sau điều trị ung thư vú, có thể xuất hiện ngay sau phẫu thuật nạo hạch hoặc sau nhiều năm điều trị.
Cánh tay cùng bên phẫu thuật ngực bị sưng to, nặng nề, có nhiều đợt viêm nhiễm trùng trong năm. Tình trạng này xảy ra do quá trình nạo bỏ hạch nách làm gián đoạn dòng chảy hồi lưu của hệ bạch huyết dẫn đến ứ đọng dịch. Người bệnh ung thư vú đã nạo vét hạch nách có nguy cơ phù tay khoảng 30%, cao gấp nhiều lần nhóm chỉ sinh thiết hạch gác cửa.
Phù tay giai đoạn sớm thường gây phù mềm, khi ấn vào da để lại vết lõm. Nếu tình trạng ứ dịch và protein này kéo dài sẽ kích thích quá trình viêm, xơ hóa, dẫn đến phù cứng, vùng da thiếu dinh dưỡng, nhiễm trùng.
Kỹ thuật vi phẫu điều trị phù bạch huyết bằng cách sử dụng kính vi phẫu độ phân giải cao kết hợp huỳnh quang xác định mạch bị tổn thương, sau đó nối hoặc ghép, giúp dịch bạch huyết lưu thông trở lại, cải thiện các triệu chứng sưng phù, nặng tay, đau nhức. Người bệnh nên vi phẫu điều trị phù bạch mạch ở giai đoạn sớm. Bác sĩ thường sử dụng hai hướng tiếp cận chính.
Thứ nhất là nối thông bạch mạch – tĩnh mạch. Dưới sự hỗ trợ của hệ thống máy chụp huỳnh quang, bác sĩ vẽ bản đồ bạch huyết nông, tìm vị trí tắc nghẽn, sau đó khâu nối để dẫn lưu trực tiếp bạch mạch vào hệ tĩnh mạch gần đó, đưa dịch bạch huyết đang ứ đọng đi vào hệ tuần hoàn.
Thứ hai là ghép hạch bạch huyết vi phẫu bằng cách lấy một cụm hạch bạch huyết khỏe mạnh kèm theo mạch máu nuôi dưỡng từ một vùng khác trên cơ thể, sau đó ghép vào chi bị tổn thương. Phương pháp này có thể khôi phục lại một phần chức năng dẫn lưu tự nhiên, giúp dịch bạch huyết lưu thông về hệ tuần hoàn.
Với những trường hợp phù nặng, một số kỹ thuật phẫu thuật cắt giảm thể tích có thể được cân nhắc để loại bỏ phần mô dư thừa ở cánh tay bị phù như cắt giảm, hút mỡ.
Bạn nên đưa mẹ đi khám để được kiểm tra, tùy trường hợp bác sĩ có thể chỉ định chụp cộng hưởng từ (MRI), chụp xạ hình bạch huyết hoặc chụp huỳnh quang xanh indocyanine để đánh giá tổn thương, từ đó lên kế hoạch điều trị phù hợp.
Sau điều trị ung thư vú, người bệnh nên theo dõi cánh tay bên ngực đã phẫu thuật. Nếu xuất hiện các dấu hiệu sớm của phù tay như đeo nhẫn, đồng hồ hoặc tay áo chật hơn bình thường, cánh tay nặng nề, căng tức, da bóng hoặc ấm hơn vùng lành…, người bệnh nên đến bác sĩ chuyên khoa Ngoại Ung bướu để được đánh giá, lên phác đồ điều trị phù hợp.
Thạc sĩ, bác sĩ Trần Nguyễn Nhật KhánhKhoa Ngoại Ung Bướu, Trung tâm Ung Bướu Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM
Hãy là người đầu tiên chia sẻ góc nhìn về bài viết này.