Hội chứng ‘áo choàng trắng’ gây tăng huyết áp là gì?

Huyết áp tôi đo tại bệnh viện thường tăng cao trong khi ở nhà vẫn ổn định, bác sĩ cho biết tôi mắc hội chứng “áo choàng trắng”. Hội chứng này là gì, có tăng nguy cơ tăng huyết áp trong tương lai? (Hà, Ninh Bình)

Hội chứng “áo choàng trắng” là tình trạng huyết áp tăng khi đo tại cơ sở y tế nhưng vẫn trong giới hạn bình thường khi đo tại nhà hoặc theo dõi huyết áp lưu động 24 giờ. Theo khuyến cáo của Hội Tim mạch học Việt Nam, tình trạng này được xác định khi mức huyết áp đo tại phòng khám từ 140/90 mmHg trở lên nhưng trung bình tại nhà dưới 135/85 mmHg (hoặc trung bình 24 giờ dưới 130/80 mmHg) ở người chưa dùng thuốc hạ áp.

Hội chứng “áo choàng trắng” thường liên quan đến tâm lý lo lắng, căng thẳng khi gặp bác sĩ, chờ khám hoặc thực hiện các thủ thuật y tế. Dù chỉ số huyết áp có thể trở về bình thường khi người bệnh thư giãn nhưng đây không hẳn là tình trạng vô hại.

Không phải tất cả người có hội chứng này đều sẽ bị tăng huyết áp trong tương lai. Nguy cơ còn phụ thuộc vào mức huyết áp, tuổi, tình trạng chuyển hóa và các yếu tố sức khỏe khác. Vì vậy, người bệnh không nên quá lo lắng nhưng cũng không chủ quan khi thấy huyết áp tại nhà bình thường.

Một vấn đề cần lưu ý là hội chứng “áo choàng trắng” khác với tăng huyết áp ẩn giấu. Ở hội chứng “áo choàng trắng”, huyết áp cao tại cơ sở y tế nhưng bình thường khi đo ngoài môi trường y tế. Ngược lại, người tăng huyết áp ẩn giấu có chỉ số bình thường khi khám nhưng huyết áp lại tăng tại nhà hoặc trong sinh hoạt thường ngày. Nếu chỉ dựa vào kết quả đo tại bệnh viện, bác sĩ có thể bỏ sót tình trạng này.

Để xác định huyết áp có thực sự tăng hay không, người bệnh có thể được hướng dẫn đo tại nhà hoặc theo dõi lưu động 24 giờ. Phương pháp theo dõi lưu động sử dụng thiết bị tự động đo huyết áp nhiều lần trong ngày và đêm, giúp đánh giá chỉ số trong các hoạt động thường ngày, khi ngủ.

Khi đo huyết áp tại nhà, người bệnh nên sử dụng máy đo bắp tay đã được kiểm định, có vòng bít phù hợp với chu vi cánh tay. Trước khi đo, cần tránh hút thuốc, ăn, uống cà phê, bia rượu hoặc vận động thể lực trong khoảng 30 phút, đi tiểu nếu cần và ngồi nghỉ yên ít nhất 5 phút. Khi đo, lưng tựa vào ghế, hai chân đặt trên sàn, không bắt chéo chân, cánh tay đặt trên bàn, ngang mức tim và không nói chuyện. Nên đo hai lần liên tiếp, cách nhau khoảng một phút, vào buổi sáng và buổi tối theo hướng dẫn của bác sĩ, ghi lại kết quả để đối chiếu.

Người mắc hội chứng “áo choàng trắng” không phải lúc nào cũng cần dùng thuốc hạ huyết áp ngay. Bác sĩ sẽ căn cứ vào kết quả đo và tình trạng tổn thương cơ quan đích để đưa ra quyết định. Với người chưa có chỉ định dùng thuốc như bạn, việc theo dõi định kỳ và điều chỉnh lối sống thường là những bước quan trọng. Ngược lại, người tăng huyết áp hoặc có nguy cơ tim mạch cao, bác sĩ có thể cân nhắc biện pháp điều trị phù hợp.

Bạn nên duy trì cân nặng hợp lý, hạn chế muối trong khẩu phần, tăng cường rau quả và thực phẩm giàu chất xơ, vận động đều đặn, hạn chế rượu bia, không hút thuốc và ngủ đủ giấc. Căng thẳng kéo dài cũng cần được kiểm soát bằng cách thư giãn, duy trì sinh hoạt điều độ và tìm hỗ trợ khi cần thiết.

Không nên tự ý dùng thuốc hạ huyết áp chỉ vì chỉ số tăng khi khám hoặc tự ngừng thuốc đã được kê. Trường hợp huyết áp từ 180/120 mmHg trở lên, cần đo lại sau ít nhất một phút; nếu vẫn cao, cần liên hệ cơ sở y tế ngay. Nếu kèm đau ngực, khó thở, yếu liệt, rối loạn thị giác hoặc nói khó, bạn cần gọi cấp cứu.

BS.CKI Trần Thị Huyền TrangPhòng khám Đa khoa Tâm Anh Cầu Giấy