Phẫu thuật ít xâm lấn mở cơ hội điều trị bệnh cột sống

Các kỹ thuật phẫu thuật ít xâm lấn giúp hạn chế tổn thương mô lành, giảm đau sau mổ, song theo GS.TS Kiều Đình Hùng, không phải trường hợp thoát vị đĩa đệm, thoái hóa cột sống nào cũng cần phẫu thuật.

Ngày 25/10, GS.TS Kiều Đình Hùng, Phó Chủ tịch Hội Phẫu thuật thần kinh Việt Nam, Chủ tịch Hội đồng chuyên môn Hệ thống Y Dược Vietlife, cho hay tỷ lệ mắc các bệnh lý cột sống như thoái hóa, vẹo cột sống, hẹp ống sống thắt lưng đa tầng, thoát vị đĩa đệm… ngày càng tăng do tuổi thọ trung bình của người Việt cao hơn, nhưng lối sống lại ít vận động.

Đáng chú ý, bệnh đang có xu hướng trẻ hóa, nhiều người ở độ tuổi 30-40 đã phải điều trị các vấn đề về cột sống. Những nhóm có nguy cơ cao gồm thợ may, nhân viên văn phòng, lái xe đường dài, người lớn tuổi bị loãng xương, người tập luyện thể thao sai cách hoặc khởi động không kỹ.

Trong điều trị bệnh lý cột sống, xu hướng hiện nay không chỉ là xử lý tổn thương mà còn hạn chế tối đa những tác động không cần thiết lên cơ thể. Những kỹ thuật như XLIF, tiếp cận cột sống qua đường bên thay vì phía sau, đang mở thêm lựa chọn cho một số bệnh nhân cần phẫu thuật.

GS Hùng cho hay XLIF (Extreme Lateral Interbody Fusion) là kỹ thuật phẫu thuật cột sống qua đường bên, trong đó phẫu thuật viên tiếp cận đĩa đệm từ phía bên cơ thể để xử lý tổn thương và đặt miếng ghép vào khoang đĩa đệm. Khác với đường mổ phía sau, phương pháp này có thể hạn chế tổn thương một số nhóm cơ vùng lưng và tránh thao tác trực tiếp vào ống sống khi đặt miếng ghép.

Như trường hợp bệnh nhân nữ 55 tuổi, quê Ninh Bình, bị trượt đốt sống L3-L4. Trước đó, người bệnh thường xuyên đau thắt lưng, cột sống mất vững khiến việc đi lại khó khăn. Sau thăm khám và chẩn đoán hình ảnh, các bác sĩ xác định bệnh nhân có chỉ định phẫu thuật. Sau hội chẩn, êkíp bác sĩ Hùng lựa chọn XLIF nhằm xử lý tổn thương qua đường bên, hạn chế can thiệp trực tiếp vào ống sống.

“Đây là một trong những hướng tiếp cận thể hiện sự thay đổi của ngoại khoa hiện đại, không chỉ điều trị được bệnh mà còn giảm tổn thương mô lành, hạn chế đau đớn và tạo điều kiện để người bệnh sớm phục hồi”, GS Hùng nói.

Đến nay, theo GS Hùng, khoảng 50-60 ca đã được thực hiện bằng kỹ thuật XLIF. Tuy nhiên, do yêu cầu cao về chuyên môn, trang thiết bị và chi phí, phương pháp chưa được áp dụng rộng rãi. Đặc biệt, kỹ thuật hiện đại không đồng nghĩa phù hợp với tất cả người bệnh. Việc lựa chọn phương pháp cần dựa trên mức độ tổn thương, triệu chứng, tình trạng thần kinh và đặc điểm giải phẫu của từng người.

Bên cạnh những tiến bộ trong phẫu thuật, một vấn đề quan trọng là xác định đúng người bệnh cần can thiệp. Ví dụ, không phải cứ thoát vị đĩa đệm hay thoái hóa cột sống là phải phẫu thuật. Từ kinh nghiệm lâm sàng, ông nhận định lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp có thể giúp giảm khoảng 20-30% số ca phẫu thuật cột sống từng được cân nhắc chỉ định.

“Có những bệnh nhân được phát hiện tổn thương từ 7-8 năm trước, hình ảnh chụp khiến bác sĩ cân nhắc phẫu thuật, nhưng nhờ điều trị phù hợp và theo dõi định kỳ, đến nay vẫn ổn định mà chưa cần mổ”, GS Hùng nói.

Với những bệnh nhân chưa có chỉ định phẫu thuật, bác sĩ có thể lựa chọn điều trị nội khoa, phục hồi chức năng, điều chỉnh hoạt động và theo dõi. Phương pháp cụ thể tùy thuộc vào bệnh lý, mức độ triệu chứng và đáp ứng điều trị.

Theo GS Hùng, các vấn đề thoái hóa cột sống và tổn thương đĩa đệm đang được ghi nhận ở cả người trẻ. Thói quen ngồi lâu, ít vận động, cúi cổ khi sử dụng điện thoại và duy trì tư thế bất lợi trong thời gian dài có thể góp phần làm gia tăng các vấn đề cơ xương khớp.

Để hạn chế nguy cơ, người làm việc văn phòng nên tránh ngồi liên tục quá lâu. Sau khoảng 30-40 phút, nên đứng dậy đi lại, vận động nhẹ và thay đổi tư thế. Bàn ghế cần được điều chỉnh để cổ, lưng ở vị trí thoải mái, hạn chế cúi cổ hoặc khom lưng kéo dài.

Khi đau cổ, đau lưng dai dẳng, đau lan xuống tay chân, tê bì hoặc hạn chế vận động, người bệnh nên đi khám thay vì tự điều trị kéo dài. Đặc biệt, yếu tay chân tiến triển, bí tiểu hoặc mất kiểm soát đại tiểu tiện là những dấu hiệu cảnh báo cần được đánh giá y tế khẩn cấp.